مذهب خود دارند - از قرآن متنفر شده ، و اصلا توجهى به آن نمىكردند تا ببينند چه مىگويد . و هرگاه كه مشتمل بر سخنانى متشابه و دو پهلو گرديده ، باعث شده كه مخالفين به طمع اينكه آن آيات را دليل مذهب خود بگيرند نزديك ، بيايند ، و در قرآن غور و بررسى كنند ، و در نتيجه بفهمند كه مذهب خودشان باطل است ، و به مذهب حق پى ببرند .
و يا گفتهاند : قرآن در صورت دربر داشتن آيات متشابه ، باعث مىشود كه نيروى فكرى مسلمين در اثر دقت در مطالب آن ، ورزيده شود و به تدريج از ظلمت تقليد درآمده و به نور تفكر و اجتهاد برسند ، و اين معنا در تمام شؤون زندگى برايشان عادت شود كه همواره نيروى عقل خود را به كار اندازند .
و يا گفتهاند : قرآن با دارا بودن آيات متشابه ، باعث شده است كه مسلمين از راههاى مختلفى به تأويل دست يابند ، و به همين منظور در فنون مختلف علمى از قبيل علم لغت ، صرف ، نحو ، اصول فقه متخصص گردند .
اينها پاسخهاى بيهودهاى است كه به اشكال ذكر شده ، دادهاند ، كه با كمترين نظر و دقت ، بيهودگى آن براى هركسى روشن مىشود ، و آنچه كه شايستگى براى ايراد و بحث دارد جوابهاى سهگانه زير است :
اول : خداى تعالى قرآن را مشتمل بر متشابهات كرد تا دلهاى مؤمنين را بيازمايد ، و درجات تسليم آنان را معين سازد ، و معلوم شود چه كسى تسليم گفتار خدا و مؤمن به گفته او است ، چه اينكه گفته او را بفهمد يا نفهمد ، و چه كسى تنها تسليم آياتى است كه برايش قابل درك است ، زيرا اگر همه آيات قرآن صريح و روشن بود ، ايمان آوردن به آن جنبه خضوع در برابر خدا و تسليم در برابر رسولان خدا نمىداشت .
علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — صفحة 308
مساهمون: محمد باقر ملكيان
ص٣٠٨