قرآن آنها را در بر مىگيرد زيرا آيات كتاب الهى ، حتى آياتى كه در مورد خاصّى وارد شده و بر آن اساس ، تفسير گرديده است ، اختصاص به مورد جزئى ندارد .
چرا كه آيات قرآن در صدد بيان معناى عامى است كه همه مردم از آن استفاده كنند و موردى كه بخاطر آن نازل شده . . . ، در حقيقت چيزى جز بعضى مصاديق مفهوم قرآنى نمىباشد . . . و ذكر بعضى از موارد تنزيل باعث تخصيص آيه به آن مورد نمىشود . « 73 »
اين گفتار شبيه كلام علّامه است كه مىگويد : « قرآن از نظر انطباق بر مصاديق و بيان حالات آنها وسعت داشته و اختصاص به موارد نزول آيات ندارد بلكه در هر موردى كه با مورد نزول از لحاظ مناط و ملاك يكسان باشد ، جارى مىگردد مانند مثالهايى كه ويژهء موارد اوّليه آنها نيست بلكه موارد ديگرى را كه با موارد اوّليه مناسبت داشته باشد ، شامل مىشود و اين همان معنائى است كه به جرى در قرآن تعبير شده است . « 74 » علّامه در الميزان از اين قاعده استفاده نموده و بعضى روايات يا اقوال منقول از ساير مفسّران را از قبيل جرى مىداند نه تفسير .
بعنوان مثال : ذيل آيهء :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
علّامه در تفسير
« يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ »
چنين مىگويد : بر حسب سياق آيات معلوم مىشود كه بعضى از ملائكه بيش از چهار بال دارند .
سه روايت در معناى آيه آورده است : 1 - در عيون الاخبار از حضرت رضا ( ع ) است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : قرآن را با صداى نيكو بخوانيد كه قرائت نيكو به زيبائى قرآن مىافزايد : آنگاه اين جمله را قرائت فرمود : يزيد فى الخلق ما يشاء . 2 - از حضرت صادق ( ع ) در التوحيد نقل شده كه فرمودند : قضا و قدر دو
هامش
( 73 ) - سيد اسماعيل صدر ؛ محاضرات فى تفسير القرآن الكريم ، نجف ، ص : 7 - 8 .
ن . ك : محمد فاضل بن عاشور : التفسير و رجاله ، تونس ، 1972 م ، چ 2 ، ص : 20 .
( 74 ) - الميزان : 3 / 67 و ن . ك : الميزان : 3 / 72 .