بيان فرموده حقايقى است كه به شرايط و زمانى خاص ، اختصاص ندارد و آنچه از فضايل يا رذائل اخلاقى يا تشريع يك حكم عملى ذكر نموده مختص به فرد معين و دوران مشخصى نيست چرا كه شريعت الهى براى عموم مردم است » . « 68 »
علّامه در تفسير آيهء :
« يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ »
مىگويد : اختصاص مورد آيه به آيات نبوت موجب نمىشود كه آيه را تخصيص بزنيم زيرا مورد ، آيه را تخصيص نمىدهد . « 69 »
گاهى بعضى از مفسّران از اين مسئله به « جرى » تعبير مىكنند كه در بين مفسّران شيعه شايع است پس « جرى » همان قاعدهء سابق و تعبير ديگرى از آنست يعنى : « العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص السبب » .
كلمهء جرى از نصوص زيادى گرفته شده است . « 70 » كه از آن جمله حديثى را از امام باقر ( ع ) نقل مىكنيم : « و لو انّ الآية اذا نزلت فى قوم ثم مات اولئك القوم ماتت الآية لما بقى من القرآن شىء و لكن القرآن يجرى اوّله على آخره ما دامت السموات و الأرض و لكلّ قوم آية يتلونها هم منها من خير او شر » « 71 » .
و حديث ديگرى از امام باقر ( ع ) نقل شده كه فرمودند : « . . . ظهره - ( يعنى القرآن ) تنزيله و بطنه تأويله منه ما مضى و منه ما لم يكن بعد ، يجرى كما يجرى الشمس و القمر كلّما جاء منه شىء وقع » . « 72 »
از آنجا كه احكام قرآن براى همه انسانهاست بدون شك آيات قرآن متضمّن عموماتى است كه بر غائب و حاضر جريان دارد و بر گذشته و آينده همچون زمان حال منطبق است ، پس شأن نزول ، مصداق بعضى از افرادى است كه آيه
هامش
( 68 ) - الميزان : 1 / 42 .
( 69 ) - الميزان : 11 / 377 و رعد : 39 .
( 70 ) - علامه گاهى از جرى به انطباق و برشمردن مصاديق آيه تعبير مىكند و اين تعبير غير از تطبيق است كه توضيح آن گذشت .
( 71 ) - تفسير عياشى : محمد بن مسعود عياشى ، ص : 20 و ن . ك : الميزان : 3 / 73 .
( 72 ) - همان كتاب و ن . ك : الميزان : 1 / 42 .