تبيين مقصود بعضى آيات سهم بسزائى دارد .
واحدى مىگويد : شأن نزول از مهمترين چيزهايى است كه آگاهى بدان لازم است و شايستهترين مطلبى است كه بايد مورد عنايت قرار گيرد بخاطر آنكه تفسير آيه و پيمودن راه آن بدون اطلاع از شأن نزول امكان ندارد . « 55 » بنابراين به اقرار علماء ، آگاهى به شأن نزول و توجّه به آن از اهميّت زيادى در فهم معانى آيات برخوردار است .
علّامه طباطبائى ضمن اشاره به اهميّت شأن نزول آيه ، مىگويد :
« حوادث و وقايعى كه در روزهاى دعوت براى پيامبر رخ داده است و نيز نيازهاى ضرورى نسبت به احكام و قوانين اسلامى سبب نزول بسيارى از سور و آيات گرديده است و شناخت اين اسباب تا حدّ زيادى در فهم آيه و معانى و اسرار آن كمك مىكند . « 56 »
به همين لحاظ ، علّامه نسبت به شأن نزول ، توجّه زيادى مبذول داشته است زيرا شأن نزول در فهم مقصود آيه تأثير دارد و معتقد است شأن نزول قرينهاى است كه مىتواند نصّ قرآنى را توضيح داده و ما را به جهت معينى رهنمون سازد .
مثلا در آيهء :
« وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ
هامش
( 55 ) - واحدى ، ابو الحسن علىّ بن احمد نيشابورى ؛ اسباب النزول ، قاهره ، چ 1 ، 1379 ه ، ص : 4 . ابن دقيق العبد با اشاره به اين معنا مىگويد : ( بيان شأن نزول راه مهمى در فهم معانى قرآن است ) . ( الاتقان : 1 / 30 ) . ابن تيميه به تبعيت از او مىگويد : ( شناخت شأن نزول در فهم آيه كمك مىكند چون علم به سبب نزول مقدمه علم به مسبب است ) . ( ابن تيميه : مقدمه فى اصول التفسير ؛ ص : 47 ) .
سيوطى نيز در ( الاتقان : 1 / 30 ) به اين معنا اشاره كرده است .
( 56 ) - علامه طباطبائى : قرآن در اسلام ؛ ص : 123 . علامه در جاى ديگر مىگويد :
اهداف عالى قرآن كه همان معارف عاليه جاودانى است . . . احتياج زيادى يا اصلا احتياج به شأن نزول ندارد . قرآن در اسلام : 126 .
اين مطلب با نزول بخشى از قرآن بدنبال وقوع حادثه يا سؤال از پيامبر و نزول بخشى ديگر به صورت ابتدائى سازگار است - همان گفته جعبرى - ( الاتقان : 30 ) .