علاوه بر آنچه از فعاليت عظيم فكرى و آگاهى عالى اسلامى بر محيط زندگى و شكلگيرى بينش علمى وى مؤثر بوده است . « 80 »
4 - « موضع علّامه دربارهء امور غيبى و مبهم در قرآن كريم »
حقايق غيبى زيادى وجود دارد كه قرآن كريم به ذكر آنها پرداخته است .
مانند : عرش ، كرسى ، قلم ، لوح ، ملائكه ، جنّ ، شيطان ، بهشت ، آتش و . . . كه در كنار آنها امور مبهم را نيز آورده و دربارهء آنها سكوت كرده است .
مفسّران در بررسى حقايق غيبى فوق اختلاف نظر دارند :
1 - اغلب پيشينيان ، بحث در حقايق غيبى را حرام مىدانستند و تنها التزام به ظواهر آيات را واجب مىشمردند . زيرا معتقد بودند هيچكس قادر نيست بطور كامل به بحث در آنها بپردازد . گروهى از پيشينيان نيز آن را آيات متشابه مىدانستند كه تأويل آن را بجز خداى سبحان نمىداند . « 81 »
از مالك در معناى آيهء :
« ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ »
روايت شده كه : استواء در نزد ما معلوم است ولى كيفيّت آن مجهول مىباشد . ايمان به وجود عرش واجب و سؤال كردن از آن بدعت است . « 82 »
2 - فلاسفه به فرضيّات هيئت بطلميوس در تنظيم حركات ظاهرى و محسوس آسمانها استناد مىكنند و حقايق غيبى كه قرآن از آن ذكرى به ميان مىآورد بر هيئت بطلميوس منطبق مىسازند . « 83 » ابن سينا عرش را به آسمان نهم يا فلك الافلاك تفسير كرده است و آسمانهاى هشتگانه را ملائكه هشتگانه مىداند كه حامل عرش الهى هستند و اغلب آياتى كه مشابه آيات امور غيبى
هامش
( 80 ) - ن . ك : صفحه 68 به بعد همين كتاب .
( 81 ) - مجموعة الرسائل الكبرى : ابن تيميه - رساله اكليل - بيروت ، 1392 ه ، چ 2 ، 2 / 23 - 24 . و ن . ك : الميزان :
8 / 153 .
( 82 ) - ابن تيميه : رسالة التدمرية ، قاهره ، 1387 ه ، ص : 35 ، اعراف : 54 .
( 83 ) - الميزان : 8 / 154 .