روايت از لحاظ الفاظ و يا معانى است . « 167 »
علّامه پارهاى از روايات وارده از ائمه را هر چند دوستان ائمه باشند ، از نوع ذكر مصداق تلقى كرده است نه تفسير قرآن . بعنوان مثال : از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه آن حضرت در ارتباط با آيهء :
« اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ »
سؤال شد . فرمودند : آيه ، مثالى است كه خداوند براى ما زده است . بنابراين پيامبر و امامان از دلائل و نشانههاى الهى هستند كه انسان بهوسيله آنها بسوى يكتاپرستى و مصالح دين و قوانين اسلام و سنّتها و واجبات هدايت مىگردد .
بدنبال آن مىافزايد : اين روايت از قبيل اشاره به بعضى از مصاديق آيه است و دستهاى از اخبار از طريق شيعه وارد شده كه مفردات آيه را بر پيامبر ( ص ) و ائمه ( ع ) منطبق مىسازد .
اين گونه اخبار از قبيل بيان مصاديق است نه تفسير آيه . « 168 »
انگيزه نگارنده در نگارش اين مطالب از ديدگاه علّامه ، بيان موضع وى در قبال اخبار آحاد از سنّت نبوى است كه همراه با قرائن قطعى نباشد ، غير از احكام عملى ، و از اين قبيل است اقوال ائمه اهل بيت ( ع ) كه قطعى الصّدور بودن آنها اثبات نشده باشد و همچنين سخنان صحابه و تابعين كه علّامه در اين گونه موارد به نقد و تحليل و عرضه آنها بر قرآن پرداخته است .
هامش
( 167 ) - الميزان : 4 / 81 ، 253 ، 11 / 85 ، 18 ، 16 ، 260 .
( 168 ) - الميزان : 15 / 141 به بعد ، 18 / 69 و روضهء كافى : كلينى ، 1389 ه ، چ 2 ص 380 . علّامه تطبيق را از قبيل باطن يا اشاره به بعضى مصاديق مىداند و مستند وى در تفسير ، ظاهر لفظ و لغت آيه است . در واقع مسئله تضعيف روايات و اخبار ، بيانگر يك موضوع عمومى نزد شيعه اثنىعشرى در برابر احاديث وارده در جوامع حديث است كه معروف به كتب اربعه مىباشد : ( 1 - كافى : محمد بن يعقوب كلينى 2 - من لا يحضره الفقيه : محمد بن علىّ بن بابويه قمى 3 - تهذيب الاحكام 4 - استبصار ) دوتاى اخير متعلق است به ابو جعفر محمد بن حسن طوسى . احاديث اين كتب قابل جرح و تعديل و تحقيق و بررسى مىباشند . هيچكس اعتقاد به صحّت همه روايات موجود در اين كتب ندارد بجز بعضى از اخباريين شيعه و كوششهاى فراوانى جهت بررسى متون احاديث مزبور و اسناد آنها صورت گرفته است .
شايد « معجم رجال الحديث تأليف : سيد ابو القاسم خوئى » مشهورترين اين تحقيق و بررسىها باشد . در هر حال كتب اربعه شيعه ، صحاح ناميده نشدند زيرا در آنها احاديث غير صحيح نيز يافت مىشود .