پرسيدند : از كجا دانستى اين احاديث از عكرمه و از ابن عبّاس در فضائل تمام سورهها نقل شده ؟ جواب داد : چون ديدم مردم از قرآن روگردان شده و به فقه ابو حنيفه و مغازى محمّد بن اسحاق روى آوردند لذا اين احاديث را جعل كردم . « 128 »
علّامه گفتار ابن صلاح را دربارهء حديث مفصلى كه ابىّ بن كعب از پيامبر اكرم ( ص ) در فضيلت سورهها نقل كرده ، آورده كه مىگويد : يكى از محقّقين در سند حديث مزبور به تحقيق پرداخت تا به شخصى رسيد كه او اعتراف نمود كه به همراهى عدّهاى ديگر ، حديث مزبور را جعل كردهاند و نشانههاى جعلى بودن در آن نمايان بود و كسانى از قبيل واحدى و ساير مفسّران كه اين حديث را در تفاسير خود نقل كردهاند به خطا رفتهاند . « 129 »
علّامه طباطبائى در نقل اين اخبار به تفصيل سخن نگفته بلكه به اشارهاى گذرا اكتفا كرده « 130 » و در بيشتر موارد از ذكر اين اخبار بنا به دليلى كه در گذشته گفتيم ، چشمپوشى نموده است . بعنوان مثال ، دربارهء فضيلت شب قدر مىگويد :
« روايات دربارهء شب قدر خيلى زياد است . . . كه از ذكر آن چشمپوشى كرديم » . « 131 »
توجه علّامه به رفع تعارض ظاهرى كه در بين روايات وجود دارد با عرضه كردن روايات بر قرآن ، باعث شده تا از ميزان روايات رد شده بكاهد . در تفسير آيهء :
« وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ »
. علّامه سه روايت از ائمه ( ع ) در توضيح معناى لغو ذكر كرده است :
اوّل : هر سخنى كه ذكر خدا در آن نباشد ، لغو است .
هامش
( 128 ) - مقدمة ابن الصلاح فى علوم الحديث ؛ چ 1 ، ص 37 و د . صبحى الصالح ؛ علوم الحديث مصطلحه ، دانشگاه دمشق 1379 ه ، ص : 283 و مقدمة فى اصول التفسير : ابن تيميّه ، ص : 19 .
( 129 ) - ن . ك : مقدمة ابن الصلاح فى علوم الحديث ، ص 38 .
( 130 ) - الميزان : 17 / 62 .
( 131 ) - الميزان : 20 / 335 .