نَحْنُ أَغْنِياءُ »
« 1 » و يا در پاسخ شخص واحدى كه پرسيده بود چگونه انفاق كنيم ؟ به صورت دسته جمعى فرمود :
« يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ »
« 2 » و از اين قبيل آيات بسيارى كه به لفظ دسته جمعى نازل شده ، در حالى كه مصداق خاريش به حسب شأن نزول فرد معينى بوده . « 3 »
پس منظور اين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در مقام امتثال اين فرمان از
« أَنْفُسَنا »
به غير از على عليه السّلام و از
« نِساءَنا »
به جز فاطمه ( س ) و از
« أَبْناءَنا »
به جز حسنين عليهما السّلام را نياورد ، معلوم مىشود براى كلمهء اوّل بجز على عليه السّلام و براى كلمهء دوم بجز فاطمه ( س ) و از سوم بجز حسنين عليهما السّلام مصداق نيافت و كانّه منظور از « ابناء و نساء و انفس » همان اهل بيت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده ، هم چنان كه در بعضى روايات به اين معنا تصريح شده ، بعد از آنكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نامبردگان را با خود آورد عرضه داشت : « بار الها اينانند اهل بيت من » ، چون اين عبارت مىفهماند پروردگارا من بجز اينان كسى را نيافتم تا براى مباهله دعوت كنم . دليل گفتار ما ، عبارت بعضى از روايات كه مىگويد : « انفسنا و انفسكم ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام است » ، چون اين عبارت صريح است در اينكه مقصود بيان مصداق است نه معناى لفظ . « 4 »
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 18 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 219 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 352 - 353 .
( 4 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 375 - 376 . [ با تصرف ]