[ اين تفاسيرى است كه ذيل جملهء
« اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ »
آمده است . ]
س 1135 - با اينكه جزاء و پاداش اعمال ظهور و تحققش در قيامت است پس منظور از حسابرسى سريع در عبارت « إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ »
« 1 » چيست ؟
ج - اين عبارت ، براى اشاره به اين نكته است كه پاداش بدون فاصله و مهلت انجام مىشود ، چيزىكه هست ظرف ظهور و تحققش آن روز است . و يا خواسته است بفهماند كه حكم جزاء و نوشتن آن سريع و دوشبهدوش عمل است الّا آنكه ظهور و تحقق جزاء در قيامت واقع مىشود . و برگشت هردو احتمال در حقيقت به يك معنا است . « 2 »
س 1136 - آيا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در قيامت بنا به روايتى « 3 » كه نقل شده است امّت خود را تزكيه و تعديل خواهد نمود ؟
( بحث روايتى )
ج - بايد دانست مضمون اين خبر كه احاديث ديگرى كه « سيوطى » در « الدر المنثور » و غير او نقل كردهاند نيز آن را تأييد مىكند ، راجع به اينكه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله در قيامت امت خود را تعديل مىنمايد : مربوط به بعض از امت است نه تمام امت ، زيرا بديهى است ، و كتاب و سنت گواهى مىدهد ، كه تمام امت عادل نبودهاند ، كدام عقل اجازه مىدهد آن همه فجايعى كه شايد نمونه
هامش
( 1 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 51 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 131 . [ با تصرف ]
( 3 ) . تفسير الدر المنثور ج 1 ص 144 .