لطيف و زيباست و در عين اينكه معنايش لطيف و زيباست ، دلالتش رقيقتر و در افادهء مدلولش روشنتر است .
قبل از نزول اين آيه ، بلغاى عرب در موضوع قتل و قصاص كلماتى داشتند كه بسيار از بلاغت و متانت اسلوب و نظم آن كلمات تعجب مىكردند و لذت مىبردند ، مثل اين عبارات : ( قتل البعض احياء للجميع ، كشتن بعضى موجبات حيات همه است ) ، مورد ديگر ( و اكثروا القتل ليقل القتل ، زياد بكشيد تا كشتن كم شود ) و از همه بالاتر در نظر آنها اين جمله بود ( القتل انفى للقتل ، بهترين چيزى را كه از كشتن جلوگيرى مىكند كشتن است ) ، كه با آمدن آيهء شريفه قصاص ، همه را از خاطرها برد و بدست فراموشى سپرد . « 1 »
س 1102 - سابقهء ( قصاص ) در ميان اعراب چگونه بوده است ؟
( بحث علمى )
ج - در زمان نزول آيه قصاص و پيش از آن ، قصاص در ميان عرب فقط از راه قتل بود با اين قيد كه هيچگونه حدوحدودى در كار نبود و صرفا بستگى به قوت و ضعف قبائل داشت ، مثلا گاهى در مقابل مرد مرد را مىكشتند و در مقابل زن زن را و با اين ترتيب مساوات عملى مىشد ، ولى گاه ده نفر را در مقابل يك نفر مىكشتند يا آزاد را در مقابل بنده و رئيس را در مقابل مرئوس به
هامش
( 1 ) . الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 1 ، ص 657 + الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 338 . [ با اندكى تصرف ]