چشم ما نمىخورد . و ما عمدهء روايات اين باب را كه بررسى كرديم در آنها اثرى از اين حرف نبود . « 1 »
س 1087 - ترتيب چينش آيات در سورهها چگونه انجام گرفته است ؟
ج - اينكه رديفكردن آيات به ترتيبى كه الآن در قرآنها است با اينكه اين آيات متفرق نازل شده بدون دخالت اصحاب نبوده است ، و از ظاهر رواياتى كه داستان جمعآورى نوبت اوّل را نقل مىكرد برمىآيد كه اصحاب در اين كار اجتهاد و نظريه و سليقه خود را به كار زدهاند .
و اما روايت عثمان بن ابى العاص از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله كه فرمود : « جبرئيل نزد من آمد و گفت بايد آيهء
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ . . . »
را در فلان موضع از سوره جاى دهى » « 2 » بيشاز اين دلالت ندارد كه عمل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در پارهاى آيات چنين بوده باشد ، نه در تمام آنها .
و به فرض هم كه تسليم شويم و قبول كنيم كه روايت چنين دلالتى دارد ربطى به قرآن موجود در دست ما ندارد ؛ زيرا رواياتى كه در دست داريم ، دلالت ندارد بر مطابقت ترتيب اصحاب با ترتيب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله . و صرف
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 183 و 184 . [ با تصرف ]
( 2 ) . الدر المنثور ؛ ج 4 ، ص 128 .