معروف خود را به نام « تحفة الاجله فى معرفة القبلة » در اينباره تأليف نمود ، در اين رساله جالب و عالى طريقه بدست آوردن قبله را با بيان رياضى تشريح كرده و جدولهاى مفصلى براى تعيين قبله بلاد مختلف تنظيم نموده است كه از هرحيث شايان تقدير است . « 1 »
س 1055 - منظور از « طول » و « عرض » جغرافيائى كه در يافتن جهت قبله مورد استفاده قرار مىگيرد چيست ؟
( بحث علمى )
ج - براى پى بردن به معنى طول و عرض جغرافيائى قبلا بايد « مدار » و « نصف النهار » را از نظر اصطلاح جغرافيائى بشناسيم . بهطور خلاصه مدارات دواير فرضى هستند كه به موازات خط استواء ( خطى كه مانند كمربندى زمين را احاطه كرده و آن را به دو نيمكره مساوى شمالى و جنوبى تقسيم مىكند ) كشيده شدهاند .
نصف النهارات ؛ دواير فرضى ديگرى هستند كه از دو قطب زمين مىگذرند البته هرنقطهاى داراى مدار و نصف النهار مخصوصى است كه با تعيين آن دو مىتوان موقعيت جغرافيائى و محل آن را بر كره زمين مشخص كرد .
عرض جغرافيائى ؛ فاصلهاى را كه مدار هرنقطه از خط استوا دارد ( البته
هامش
( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 2 ص 190 و 189 .