محاسبه مىكردند مىديدند كه با قبله محراب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله ( محراب مسجد النبى در مدينه ) ، كه تا به امروز به همان وضع نگاهدارى شده ، تطبيق نمىكند ، [ و از طرفى ممكن نبوده رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در ايستادن به طرف قبله و بناى مسجد رو به آن طرف اشتباه كند ] و همين موضوع باعث گفتگوى زياد در ميان علماء اسلام درباره قبله محراب مزبور بود و هركس براى توجيه اين انحراف چيزى مىگفتند كه چندان قابلقبول نبود ، تا اينكه مرحوم « سردار كابلى » پس از تحقيقاتى كشف كرد كه عرض مدينه 24 درجه و 57 دقيقه است ( يعنى 3 دقيقه كمتر از آنچه قدماء مىگفتند ) و طول آن 39 درجه و 59 دقيقه است ( البته نسبت به نصف النهار گرينويچ ) و با اين حساب معلوم شد كه قبله مدينه فقط 45 درجه ( سه چهارم يك درجه ) انحراف از نقطه جنوب دارد كه عينا منطبق بر قبلهء محراب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله است .
و با اين ترتيب پرده از روى اين راز كه يكى از كرامات واضحه پيغمبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله بود برداشته شد . كه بدون هيچ تتبع و تحقيقى با اين دقت در حال نماز رو را به طرف قبله گردانيد ، بايد هم اينطور باشد زيرا طبق روايات ، جبرئيل دست آن حضرت را گرفت و در اثناء نماز از جانب بيت المقدس متوجه كعبه ساخت .
[ ضمنا لازم به ذكر است كه ] « سردار كابلى » با استمداد از اصول جديد براى تعيين انحراف قبله نقاط مختلف جهان ، اقدام اساسى كرد و بالاخره رساله
با علامه در الميزان ( فارسى ) — صفحة 307
مساهمون: مراد على شمس
ص٣٠٧