انسان آن را درمىيابد . « 1 »
س 982 - بررسى و تجزيه و تحليل ادراكهاى انسان به چه مسائلى منته مىشود ؟
( بحث فلسفى )
ج - به دو مسأله منته مىشوند ، كه ديگر ابتدائىتر از آنها هيچ مسألهاى نيست ، و آن دو مسأله ابتدائى و بديهى اين است كه 1 - ( هستونيست در يك مورد باهم جمع نمىشوند ) ، 2 - ( هستونيست از يك مورد سلب نمىشوند ) ، سادهتر آنكه ممكن نيست موجودى هم باشد و هم نباشد ، و نه باشد و نه نباشد .
دليل اين مطلب آنست كه هيچ مسالهء بديهى و يا علمى نيست ، مگر آنكه در تماميش محتاج به اين دو قضيه بديهى و اولى است ، حتى اگر فرض كنيم كه در اين دو مسئله شك داريم ، باز در همين شك خود محتاج به اين دو قضيه هستيم ، چون ممكن نيست هم شك داشته باشيم و هم در عين حال شك نداشته باشيم .
وقتى بداهت اين دو قضيه ثابت شد ، هزاران مسأله تصديقى و علمى كه ما محتاج به اثبات آنيم ثابت مىشود .
آرى هيچ موقفى علمى و هيچ واقعهاى علمى پيش نمىآيد ، مگر آنكه
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 77 .