عقلى نمىرسد ، و چون سروكار حس تنها با جزئيات است ، و وقتى اين معيار به آن براهين راه نداشت ، تا خطاى آنها را از صوابش جدا كند . ديگر با چه جرأت مىتوان به آن براهين اعتماد كرد ؟ !
به خلاف ادراكهاى حسى ، كه راه خطاى آن بسته است ، براى اينكه وقتى مثلا يك حبه قند را چشيديم ، و ديديم كه شيرين است ، و اين ادراك خود را دنبال نموده ، در ده حبه ، و صد حبه و بيشتر تجربه كرديم ، يقين مىكنيم كه پس بهطور كلى قند شيرين است ، و اين دركهاى ذهنى چندين باره را در خارج نيز اثبات مىكنيم .
اين دليل غربىهاست ، بر عدم جواز اعتماد بر براهين عقلى . « 1 »
س 960 - آيا دليلى كه بر عدم جواز اعتماد بر براهين عقلى ، اقامه شده است اشكالى وارد است ؟
( بحث فلسفى )
ج - [ در اينباره علّامه رحمه اللّه مىفرمايد : ] امّا دليلشان عليل ، و مورد اشكال است ، آن هم چند اشكال .
اوّل اينكه همهء مقدماتى كه براى بدست آوردن آن نتيجه چيدند مقدماتى بود عقلى ، و غيرحسى پس آقايان با مقدماتى عقلى ، اعتماد بر مقدمات عقلى
هامش
( 1 ) . همان .