مبانى عقلى اعتماد كند ، يا نه ؟ ( بحث فلسفى )
ج - اين مسأله خود يكى از مسائلى است كه معركه آراء دانشمندان غربى اخير قرار گرفته ، و روى آن از دو طرف حرفها زدهاند ، البته متأخرين از دانشمندان غرب روى آن ايستادگى كردهاند ، و گرنه بيشتر قدماء و حكماى اسلام ، فرقى ميان ادراكات حسى و عقلى نگذاشته ، هردو را مثل هم جائز دانستهاند .
بلكه گفتهاند : كه برهان علمى شأنش اجل از آنست كه پيرامون محسوسات اقامه شود ، اصلا محسوسات را بدان جهت كه محسوسند شامل نمىشود .
در مقابل ، بيشتر دانشمندان غرب ، و مخصوصا طبيعىدانهاى آنان ، بر آن شدهاند كه اعتماد بر غير حس صحيح نيست . « 1 »
س 959 - به چه دليل دانشمندان غرب ، مخصوصا طبيعىدانهاى آنان ، اعتماد بر غير حس را صحيح نمىدانند ؟
( بحث فلسفى )
ج - به اين دليل كه مطالب عقلى محض ، غالبا غلط از آب درمىآيد ، و براهين آن به خطا مىانجامد ، و معيارى كه خطاى آن را از صوابش جدا كند ، در دست نيست ، چون معيار بايد حس باشد ، كه دست حس و تجربه هم به دامن كليات
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 75 .