نيست ، و درنتيجه خود انسان و قود و آتشافروز دوزخ مىشود ، و به عبارت ديگر آتش از نهاد خود او مشتعل مىگردد و با اين فرض ديگر فرار و قرار معنا ندارد ، ديگر نه خلاصى تصور دارد ، و نه تخفيف ، به همين جهت است كه خدا خود را شديد العقاب خوانده است . « 1 »
( * * ) عقل
س 957 - منظور از « عقل » در قرآن شريف چيست ؟
ج - منظور از عقل در قرآن شريف ادراكى است كه در صورت سلامت فطرت بهطور تام براى انسان حاصل مىشود . و علم مقدمه و وسيلهء تعقل است ، چنان كه در آيهء 43 سورهء عنكبوت مىفرمايد :
« وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ،
همهء اين مثلها را براى انسان مىزنيم ، ولى وى آنها را تعقل نمىكند ، مگر كسانى كه عالم باشند » . در قرآن مراد از تعقّل ادراك توأم با سلامت فطرت است ، نه تعقل تحتتأثير غرايز و اميال نفسانى . « 2 »
[ س 958 - آيا جايز است انسان بر غير از ادراكهاى حسى بر مبانى عقلى اعتماد كند ، يا نه ؟ ]
س 958 - آيا جايز است انسان بر غير از ادراكهاى حسى ، يعنى بر
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 141 .
( 2 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 44 + الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 376 . [ با تصرف ]