كسى براى دعوت به دين باقى نمىماند ، بياييد پراكنده شويم تا زمانى كه پيامبرى كه عيسى عليه السلام به ما وعده داده است ظاهر شود - مقصودشان محمّد صلى الله عليه و آله بود - آنها به غارهاى كوهها پناه بردند ، و آيين رهبانيّت را به وجود آوردند » « 1 » ( بنابراين رهبانيت جزء آيين مسيح عليه السلام نبود ، روشى بود كه در شرايط خاصّى ، جمعى از پيروان مسيح عليه السلام براى حفظ خود به وجود آوردند .
احاديث مخالف و معارض !
در برابر روايات بالا ، رواياتى در منابع حديث آمده است كه نشان مىدهد انزواطلبى مطلوب و دقيقاً در تضاد با روايات و بحثهاى سابق است ، از جمله :
1 - در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « الْعُزْلَةُ عِبادَةٌ ؛ گوشهگيرى عبادت است » . « 2 »
2 - در حديث ديگرى از امام امير المؤمنين عليه السلام آمده است : « مَنْ انْفَرَدَ عَنِ النَّاسِ انَسَ بِاللَّهِ سُبْحانَهُ ؛ كسى كه از مردم جدا شود ، با خدا انس مىگيرد » . « 3 »
3 - در حديث ديگرى از همان حضرت آمده است : « فِى اعْتِزالِ ابْناءِ الدُّنْيا جَماعُ الصَّلاحِ ؛ در جدايى از مردم دنيا ، مجموعهء مصلحتها است » . « 4 »
4 - و نيز در حديث ديگرى از همان حضرت آمده است : « فِى الْانْفِرادِ لِعِبادَةِ اللَّهِ كُنُوزُ الْارْباحِ ؛ در جدايى از مردم براى عبادت پروردگار ، گنجهاى منفعتها نهفته است . » « 5 »
5 - در حديثى از امام كاظم عليه السلام مىخوانيم كه به هشام بن حكم فرمود : « الصَّبْرُ عَلَى الْوَحْدَةِ عَلامَةٌ عَلى قُوَّةِ الْعَقْلِ فَمَنْ عَقَلَ عَنِ اللَّهِ اعْتَزَلَ عَنِ الدُّنْيا وَ الرَّاغِبِيْنَ فِيْها وَ رَغِبَ فى ما عِنْدَاللَّهِ . . . ؛ صبر بر تنهايى دليل قوت عقل است ، كسى كه عقل الهى داشته باشد ، از اهل دنيا و دنياپرستان ، دورى مىگزيند و به آنچه در نزد خداست رغبت مىورزد » . « 6 »
اين احاديث گواهى مىدهند كه انزوا و دورى از مردم ، نشانهء عقل و دانش و
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، جلد 9 ، صفحه 243 ، ذيل آيهء 27 حديد .
( 2 ) . ميزان الحكمة ، جلد 3 ، حديث 12884 .
( 3 ) . شرح غرر الحكم ، جلد 5 ، صفحه 338 .
( 4 ) . همان ، جلد 4 ، حديث 6505 ، صفحه 406 .
( 5 ) . همان ، حديث 6504 .
( 6 ) . بحار الانوار ، جلد 67 ، صفحه 111 .