در ميان آن دلهاى پراكنده و مملو از بغض و كينه ايجاد شده و كينههاى ديرينه را از دلها شست .
* * * در چهارمين آيه ، سخن از وحدت صفوف مسلمين است ، چيزى كه هرگز در انزوا و عزلت يافت نمىشود ، مىفرمايد : « خداوند كسانى را دوست مىدارد ، كه در راه او پيكار مىكنند ، همچون سدّى فولادين و بنايى آهنين » ( انَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِى سَبِيلِهِ صَفّاً كَانَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ ) .
بنيان به معنى هرگونه بنا است ، هم سد را شامل مىشود ، و هم بناهاى ديگر ، و مرصوص از مادهء رصاص به معنى سرب گرفته شده ، و از آنجا كه در زمانهاى گذشته ، گاهى براى محكم شدن بنا و يك پارچگى ديوارها ، سرب را آب مىكردند ، و در لابلاى قطعات سنگ و مانند آن مىريختند كه تمام فاصلهها را پر كند ، و مصالح بنا را به هم پيوند دهد ، لذا به هر بناى محكمى مرصوص مىگفتند كه اشاره به استحكام و يكپارچگى آن بود .
درست است كه آيه دربارهء پيكار نظامى و جهاد فى سبيل اللَّه است ، ولى روشن است كه همين معنى در ساير مجاهدتهاى اجتماعى در زمينه سياست و فرهنگ و اقتصاد ، جارى است ، و در آنجا نيز يكپارچگى و اتحاد و انسجام دلها لازم است .
چيزى كه در ميان گوشه گيران انزوا طلب اصلًا وجود ندارد ، چرا كه آنها همانند قطعات سنگ يا آجرهايى هستند كه بدون هيچ انسجام و به هم پيوستگى هر كدام در گوشهاى افتادهاند ، نه دفاعى در برابر دشمن از آنها سر مىزند ، و نه پيكارى براى حل مشكلات اقتصادى و سياسى و فرهنگى جامعه .
* * * در پنجمين و آخرين آيهء مورد بحث ، اشاره به مسألهء رهبانيت و برنامهء ترك دنيا و ديرنشينى گروهى از مسيحيان كرده و از آن به عنوان يك بدعت نكوهش مىكند ،
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 449
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٩