آشكار شدن حق به مخالفت با پيامبر صلى الله عليه و آله بر خيزد ، و از طريقى جز طريق مؤمنان پيروى كند ما او را به همان راه كه مىرود مىبريم ( و در گمراهيش سرگردان مىسازيم ) و در دوزخ داخل مىكنيم و جايگاه بدى دارد ( وَ مَنْ يُشْاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلىَّ وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ سائَتْ مَصِيراً ) .
اين آيه به روشنى به مسلمانان دستور مىدهد كه از جامعهء اسلامى جدا نشوند ، و همگى با هم طريق هدايت را در پيش گيرند .
البته با توجه به جملهء « من يشاقق الرسول . . . » و تعبير به « سبيل المؤمنين » روشن مىشود كه منظور از هماهنگى با جامعهء اسلامى هماهنگى با جامعهاى است كه در طريق پيروى از پيغمبر صلى الله عليه و آله گام بر دارد ، و ايمان و اطاعت خدا ، اساس و پايهء آن مىباشد ، و گرنه همرنگ شدن با هر جامعهاى منظور نيست .
بى شك پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله همواره در جماعت بود ، در پنج وقت با مسلمين نماز مىگذارد ، روز جمعه نماز باشكوهترى داشت و در حج در اجتماع عظيمترى همه مسلمانان را به اجتماع در گرد اين برنامهها فرا مىخواند و به يقين گوشه گيران عزلت طلب ، مخالفان اين برنامه ، و جداى از جماعت مؤمنانند ، و مشمول آيهء فوق خواهند بود .
جمعى از علماى اهل سنت به اين آيه براى حجيّت اجماع استدلال كردهاند ، ما نيز مىگوييم مانعى ندارد كه اين آيه دليل بر حجيت اجماع مسلمين باشد ولى اجماعى كه امام معصوم عليه السلام نيز در آن حضور داشته باشد و به تعبير مصطلح اصولى اجماع دخولى يا اجماع كشفى باشد حجّت است .
* * * در سومين آيه ، يكى ار نعمتهاى بزرگ خداوند بر پيامبرش را اين مىشمرد كه مؤمنان را گرد او جمع كرد ، و در ميان دلهاى آنها الفت برقرار ساخت ، كارى كه از طرق عادى در آن شرايط غير ممكن بود مىفرمايد « او همان كسى است كه تو را با
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 447
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٧