همچنين تعبير به « ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنكُمُ وَ رَحْمَةٌ » نيز دليل ديگرى بر ترجيح عفو و گذشت يا تبديل قصاص به ديه است .
* * * در هشتمين آيه خطاب به همهء مؤمنان كرده و در مورد اختلافات و كشمكشهاى خانوادگى چنين مىگويد : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، بعضى از همسران و فرزندانتان دشمنان شما هستند از آنها برحذر باشيد ( يا ايّهَا الَذينَ آمَنُوا انَّ مِنْ ازواجِكُمْ وَ اولادِكُمْ عَدوّاً لَكُمُ فَاحْذَروُهُ ) .
اين عدوات ممكن است از طرق مختلفى اعمال گردد ، در جنبههاى معنوى مانند جلوگيرى كردن از هجرت به مدينه در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله يا وصيت كردن به بعضى از اموال براى كارهاى خير يا در مسائل معنوى يا در مسائل مادى مانند مزاحمتهاى مختلفى كه فرزندان نااهل و همسران پر توقع نسبت به پدر و شوهر انجام مىدهند .
ولى در ذيل آيه مىافزايد : اگر عفو كنيد و صرف نظر نماييد و گنهكار را ببخشيد « خدا شما را مىبخشد » زيرا خداوند بخشنده و مهربان است ( وَ انْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَانَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ ) .
بىشك اگر عفو و گذشت از محيط خانواده برچيده شود ، و هر كس بخواهد در مزاحمتهايى كه به حق او مىشود ، در مقام انتقام جويى برآيد ، محيط خانواده مبدل به جهنم سوزانى مىشود كه هيچ كس در آن امنيت ندارد ، و به زودى خانوادهها از هم متلاشى مىشوند .
جالب توجه اين كه در اين آيه خداوند نخست با صراحت دستور به عفو ، و سپس صفح مىدهد و در ذيل آيه به طور ضمنى دستور به غفران مىدهد ، زيرا مىفرمايد :
آيا دوست نداريد كه خداوند شما را ببخشد ؟ يعنى شما هم غفران كنيد تا مشمول غفران خدا قرار گيريد .
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 420
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٠