در اهميت اين فضيلت اخلاقى چند روايت زير را كه به عنوان گلچينى از روايات اين باب برگزيدهايم كافى به نظر ميرسد .
1 - در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه : « الا اخْبِرُكُمْ بِاشْبَهَكُمْ بِى اخْلاقاً ؟ قالُوا بلى يا رَسُولُ اللَّه فَقالَ احْسَنَكُمُ اخْلاقاً وَ اعْظَمَكُمْ حِلْماً وَ ابَرَّكَمُ بِقَرابَتِهِ وَ اشَدَّكُمْ انْصافاً مِنْ نَفْسِهِ فى الْغَضَبِ وَالرَّضا ؛ آيا به شما خبر بدهم كداميك از شما از جهت اخلاق به من شبيه تريد ؟ عرض كردند آرى اى رسول خدا . فرمود : آن كس كه از همه خوشخوتر ، و بردبارتر و نيكوكارتر نسبت به خويشاوندانش و با انصافتر در حال خشم و خشنودى بوده باشد » . « 1 »
2 - در حديث ديگرى از همان بزرگوار چنين نقل شده است : « ما جُمِعَ شَىْءٌ الى شَىْءٍ افْضَلُ مِنْ حِلْمٍ الَى عِلْمٍ ؛ چيزى با چيزى همراه نشده كه برتر از همراهى حلم با علم باشد » . « 2 »
3 - در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « اشْجَعُ النَّاسِ مَنْ غَلَبَ الْجَهْلَ بِالْحِلْمِ ؛ شجاعترين مردم كسى است كه با نيروى علم بر جهل غالب آيد » . « 3 »
شبيه همين معنى از آن حضرت نقل شده كه فرمود : « اقْوَى النَّاسِ مَنْ قَوِى عَلى غَضَبِهِ بِحِلْمِهِ ؛ قوىترين مردم كسى است كه با نيروى حلمش بر غضبش چيره شود » . « 4 »
4 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : « انَّ افْضَلَ اخْلاقِ الرِّجالِ الْحِلْمُ ؛ برترين اخلاق مردان حلم است » . « 5 »
5 - در حديث جالب ديگرى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله چنين مىخوانيم : « انَّ المُؤمِنَ لِيُدْرِكَ بِالْحِلْمِ وَاللّينَ دَرَجَةَ الْعابِدِ الْمُتَهَجِّدِ ؛ شخص مؤمن با حلم و نرمش به مقام عبادتكنندهء شبزندهدار مىرسد » . « 6 »
اين تعبير به خوبى نشان مىدهد كه حلم و بردبارى از عبادات مهم در پيشگاه پروردگار است .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 152 ، شبيه همين معنى با كمى تفاوت در وسائل الشيعه جلد 11 ، صفحه 211 آمده است .
( 2 ) . همان ، صفحه 212 .
( 3 ) . شرح فارسى غرر ، جلد 2 ، صفحه 450 .
( 4 ) . همان ، صفحه 435 .
( 5 ) . همان ، صفحه 488 .
( 6 ) . مستدرك الوسائل ، جلد 11 ، صفحه 288 ( كتاب الجهاد ) .