محروم خواهى شد و در برابر اشخاص دور و نزديك مهربان باش و سخت گير و عنود نباش » . « 1 »
بىشك غضب علاوه بر اين آثار شوم مادى و اجتماعى و اخلاقى آثار سوء معنوى فراوانى نيز دارد به طورى كه از روايات مختلف استفاده مىشود كسى كه خشم خود را فرو برد ، ثواب شهدا را « 2 » دارد و در قيامت همنشين انبياء « 3 » و قلب او از نور ايمان پر مىشود « 4 »
* * *
اسباب و انگيزههاى غضب
غضب و خشم پديدهء روحى پيچيدهاى است كه از عوامل و انگيزههاى مختلف سرچشمه مىگيرد و شناخت اين عوامل يكى از مهمترين اسباب تند خويى و غضب است ، از جمله عوامل و اسباب زير را مىتوان نام برد كه هر يك سهم مهمى در بروز اين پديدهء خطرناك روحى دارد از جمله :
1 - قضاوتهاى عجولانه : در زندگى فردى و اجتماعى همه روز اخبار ناراحتكنندهاى به انسان مىرسد ، اگر فوراً به قضاوت بنشيند ، آتش خشم در دل او شعلهور مىشود ، و گاه دست به كارهاى زشت و خطرناكى مىزند ، و چه بسا بعد از تحقيق و تحمل مىبيند اصل خبر نادرست يا حد اقل ناقص بوده كه اگر تحقيق مىكرد ، هرگز خشمگين نمىشد .
آرى اين قضاوتهاى عجولانه است كه در طول تاريخ عامل عصبانيتها و عواقب تلخ و دردناك شده است .
در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه مىفرمايد : « مِنْ طَبائِعِ الْجُهَّالِ التَّسَرُعُ الَى الْغَضَبِ فِى كُلِ حالٍ ؛ از طبيعت جاهلان اين است كه در هر حال به سوى خشم و
هامش
( 1 ) . المحجة البيضاء ، جلد 5 ، صفحه 293 .
( 2 ) . جامع احاديث الشيعه ، جلد 13 ، صفحه 479 .
( 3 ) . همان مدرك .
( 4 ) . همان ، صفحه 478 .