3 - غضب منطق انسان را خراب مىكند ، و به گزافهگويى و باطل گويى وامىدارد ، و اگر شخص غضبناك در مقام قضاوت باشد به يقين داورى صحيح نخواهد كرد . به همين دليل در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « شِدَّةُ الْغَضَبِ تُغَيِّرُ الْمَنْطِقَ وَ تَقْطَعُ مادَّةَ الْحُجَّةِ ، وَ تُفَرِّقُ الْفَهْمَ ؛ شدت غضب منطق انسان را دگرگون مىسازد ، و ريشهء دليل را قطع مىكند ، و فهم و شعور را پراكنده مىسازد » . « 1 »
در آداب القضاء در كتاب قضاوت از كتب فقهيه نيز تصريح شده است كه قاضى به هنگام غضب بر كرسى قضاوت ننشيند .
در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « مَنِ ابْتُلِىَ بِالْقَضاءِ فَلا يَقْضِى وَ هُوَ غَضْبانٌ ؛ كسى كه گرفتار امر قضاوت مىشود ، در حال غضب قضاوت نكند » .
4 - ديگر از پيامدهاى سوء خشم و غضب ، آشكار شدن عيوب پنهانى انسان است زيرا در حال عادى ، هر كس خود را كنترل مىكند ، تا عيوب و نقطه ضعفهاى خويش را پنهان دارد ، و آبرويش را در برابر اين عيوب كه تقريباً همه كم و بيش دارند حفظ نمايند ، اما هنگامى كه آتش خشم و غضب شعلهور مىشود ، پردهها كنار مىرود ، و كنترل عقل برداشته مىشود ، و عيوب مخفى انسان آشكار مىگردد ، و آبروها بر باد مىرود .
در غرر الحكم از امير مؤمنان على عليه السلام چنين نقل شده است : « بِئْسَ الْقرِيْنُ الْغَضَب يُبْدِىُ الْمَعايِبَ ، وَ يُدْنِى الشَّرَّ وَ يُباعِدُ الْخَيْرَ ؛ غضب همنشين بدى است ، عيوب نهانى را آشكار مىسازد ، شر و بدى را نزديك و خير و نيكى را دور مىسازد » . « 2 »
5 - خشم و غضب راه شيطان را به سوى انسان باز ، و به او نزديك مىسازد ، زيرا ايمان و عقل كه دو مانع قوى در برابر هجمات شيطانند به هنگام غضب ، ضعيف و ناتوان مىشوند ، و موانع از سر راه شيطان برداشته مىشود به همين دليل به آسانى در انسان نفوذ مىكند .
در حديث معروفى مىخوانيم : هنگامى كه نوح عليه السلام امت خود را ( كه بعد از ارشاد و
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحه 428 .
( 2 ) . جامع احاديث الشيعه ، كتاب الجهاد ، جلد 13 ، صفحه 468 .