بريزد ، و خود برتر بينى را اشباع كند .
4 - ضعف ايمان نيز يكى از عوامل بسيارى از صفات رذيله و از جمله تفتيش در حال ديگران است ، زيرا انسان ضعيف الايمان احترامى براى ايمان و حيثيت ديگران قائل نيست ، و به آسانى به حريم زندگى خصوصى آنها تجاوز مىكند و از بين بردن آبروى مسلمانان آبرومند براى او مسألهء مهمى محسوب نمىشود ، همان گونه كه در احاديث گذشته در كلام پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله خوانديم كه اين گونه افراد را به عنوان « يا مَعْشَرَ مَنْ آمَنَ بِلسانِهِ وَ لَمْ يَدْخُلِ الْايمانُ فى قَلْبِهِ ؛ اى گروهى كه به زبان ايمان آوردهايد ، ولى ايمان در دل شما وارد نشده » خطاب مىفرمايد .
استثنائات
به دنبال بحثهاى گذشته اين سوال مطرح مىشود كه آيا تجسّس در تمام موارد به عنوان يك عمل ضد اخلاقى ممنوع و حرام شمرده مىشود و يا موارد و استثنائاتى هم دارد ، همهء كشورهاى دنيا اعم از اسلامى و غير اسلامى داراى سازمانهاى وسيع اطلاعاتى هستند كه گاه تمام زندگى افراد را مورد تجسّس قرار مىدهند ، و سعى در كشف اسرار آنها دارند ، موارد ديگرى كه تجسّس و تفتيش از نظر عقلاى جهان نه تنها ممنوع نيست بلكه لازم شمرده مىشود نيز وجود دارد .
در پاسخ اين سوال بايد گفت كه اين اصل كلى نيز مانند بسيارى از اصول ديگر استثنائات غير قابل انكارى دارد از جمله :
1 - سازمانهاى اطلاعاتى
هر حكومتى وظيفه دارد كشورش را از شرّ توطئههاى دشمنان بيرونى و درونى و جاسوسان دشمن حفظ كند . بىشك اگر مديران جامعه بخواهند در برابر هر پيشآمدى با حسن ظن برخورد كنند به زودى گرفتار عواقب دردناك توطئههاى منافقان داخلى و دشمنان خارجى خواهند شد ، زيرا نقشههاى آنان بسيار مرموز ، و افراد آنها كاملًا ظواهر را حفظ مىكنند ، و جز با تفتيش و تجسّس دقيق امكان