شده كه وعدهء الهى درباره پيروزى دشمن در احد در آغاز جنگ تحقق يافت ، ولى دنيا پرستى گروهى از شما و پرداختن به جمع آورى غنائم سبب هجوم غافلگيرانهء دشمن و آن شكست دردناك شد ، خدا به وعدهء خود عمل كرد ، شما عمل نكرديد .
سپس در آيهء مورد بحث مىفرمايد : « خداوند به دنبال اين غم و اندوه ( ناشى از شكست احد ) آرامشى بر شما فرستاد ، اين آرامش به صورت خواب سبكى بود كه ( كه در شب بعد از حادثه احد ) جمعى از شما را فرا گرفت اما گروه ديگرى كه در فكر جان خويش بودند ( و خواب چشمانشان را فرا نگرفت ) گمانهاى نادرستى دربارهء خدا داشتند ، همانند گمانهاى دوران جاهليت و مىگفتند : آيا چيزى از پيروزى نصيب ما مىشود ، بگو همهء كارها به دست خدا است ، آنها در دل امورى را پنهان مىدارند كه براى تو آشكار نمىكنند ، مىگويند اگر نصيبى از پيروزى داشتيم در اينجا كشته نمىشديم بگو اگر در خانههايتان هم بوديد ، آنهايى كه كشته شدند در سرنوشتشان بود افرادى به بسترشان مىريختند ( و آنها را به قتل مىرساندند » ( ثُمَّ انْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الغَمِّ امَنَةً نُّعاساً يَغْشى طآئِفَةً مِنْكُمْ وَ طآئِفَةٌ قَدْ اهَمَّتَهُمْ انْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الحَقَّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنْ الْامْرِ مِنْ شَىْءٍ قُلْ انَّ الْامْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فى انْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْامْرِ شَىْءٍ ما قُتِلْنا هَهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فى بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ الى مَضاجِعِهِمْ ) ( آل عمران - 154 ) .
و در ذيل همين آيه اشاره مىكند كه اين يك امتحان الهى براى شماها است تا ميزان ايمان و پايدارى وفاداريتان به اسلام روشن شود .
از تعبيرات اين آيه و آيات قبل اين نكته روشن مىشود كه مسألهء سوء ظن به خداوند غالباً در مواقع بحرانى و در دلهاى افراد ضعيف الايمان پيدا مىشده ، گاه در جنگ احزاب ، گاه در احد ، گاه در حديبيه . و در واقع در اين گونه مواقع است كه گوهر ايمان و اخلاص آزموده مىشود !
* * * در ششمين و آخرين آيه نيز مذمت از سوء ظن به طور عام و دعوت به حسن
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 328
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٨