6 - و نيز از همان حضرت روايت شده است كه فرمود : « سُوءُ الظَّنِ يُفْسِدُ الْامُورَ وَ يَبْعَثُ عَلَى الشُّرُورِ ؛ سوءظن كارها را به فساد مىكشد و سبب انواع شر مىشود » . « 1 »
7 - و از همان امام بزرگوار نقل شده است كه فرمود : « شَرُّ النّاسِ مَنْ لايَثِقُ بِاحَدٍ لِسُوءِ ظَنِّهِ وَ لايَثِقُ بِهِ احَدٌ لِسُوءِ فِعْلِهِ ؛ بدترين مردم كسى است كه به خاطر سوءظن به هيچ كس اعتماد ندارد ، و به خاطر اعمال بدش كسى به او اعتماد نمىكند » . « 2 »
8 - در نهج البلاغه نيز مىخوانيم : « لاتَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ احَدٍ سُوءً وَ انْتَ تَجِدُ لَها فِى الْخَيْرِ مُحْتَمَلًا ( مَحْمِلًا ) ؛ هر سخنى كه از دهان كسى خارج مىشود ، گمان بد نسبت به آن مَبر ، در حالى كه مىتوانى آن را حمل بر صحيح كنى » . « 3 »
9 - در حديث ديگرى از امام امير مؤمنان على عليه السلام آمده است : « وَاللَّهِ ما يُعَذِّبُ اللَّهُ سُبْحانَهُ مُؤمِناً بَعْدَ الْايمانِ الَّا بِسُوءِ ظَنِّهِ وَ سُوءِ خُلْقِهِ ؛ به خدا سوگند خداوند سبحان مؤمنى را بعد از ايمان عذاب نمىكند ، مگر به خاطر سوء ظن و بداخلاقى او » . « 4 »
و نيز در حديث ديگرى از همان امام بزرگوار مىخوانيم : « مَنْ غَلَبَ عَلَيْهِ سُوءُ الظَنِّ لَمْ يَتْرُكْ بِيْنَهُ وَ بَيْنَ خَليلٍ صُلْحاً ؛ كسى كه سوءظن بر او غالب شود هرگز ميان او و دوستانش صلح و صفا برقرار نخواهد شد » . « 5 »
در مورد نكوهش از سوء ظن به خدا و عدم ايمان به وعدههاى پروردگار نيز روايات زيادى وارد شده كه حكايت از اثرات مرگبار آن در زندگى معنوى و مادى انسان دارد ، از جمله :
1 - در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله در ضمن حديثى چنين نقل مىكند كه فرمود : « وَاللَّهِ الَّذى لا الهَ الَّا هُوَ لا يُعَذِّبُ اللَّهُ مُؤمِناً بَعْدَ التُوبَةِ وَالْاسْتِغْفارِ الَّا بِسُوءِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ تَقْصِيرٍ مِنْ رَجائِهِ بِاللَّهِ وَ سُوءُ خُلْقِهِوَ اغْتِيابِهِ لِلْمُؤمِنينَ ؛ به خدايى كه معبودى جز او نيست سوگند كه خداوند هيچ مؤمنى را بعد از توبه و استغفار عذاب نمىكند مگر به خاطر سوءظن به خداوند و كوتاهى در اميدوارى به ذات پاك او و
هامش
( 1 ) . همان مدرك ، صفحه 132 ، حديث 5575 .
( 2 ) . همان مدرك ، صفحه 178 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، حديث 360 ، بحار الانوار ، جلد 71 ، صفحه 187 .
( 4 ) . غرر الحكم ، جلد 6 ، صفحه 244 ، حديث 10140 .
( 5 ) . همان ، جلد 5 ، صفحه 406 .