بعضى از پيامدهاى سوء آن نيز اشاره گرديده است ، و اگر در مذمت اين صفت نكوهيده جز بعضى از اين آيات نبود كفايت مىكرد تا چه رسد به اين آيات متعدد و روايات بيشترى كه در بحث آينده خواهد آمد .
سوءظن در روايات اسلامى
نكوهش از سوء ظن به عنوان يكى از بدترين و زشتترين رذائل اخلاقى در روايات اسلامى بازتاب گستردهاى دارد . به عنوان نمونه به روايات زير توجه فرماييد :
1 - در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « ايّاكُمْ وَ الظَّنُّ فَانَ الْظَنَّ اكْذَبُ الْكِذْبِ ؛ از گمان بد بپرهيزيد كه گمان بد ، بدترين نوع دروغ است » . « 1 »
2 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : « انَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنَ الْمُسْلِمِ دَمَهُ وَ مالُهُ وَ عِرْضُهُ وَ انْ يَظُنَّ بِهِ السُّوءِ ؛ خداوند خون و مال و آبروى مسلمانان را بر يكديگر حرام كرده و همچنين گمان بد دربارهء آنها » . « 2 »
3 - در حديث تكان دهندهاى از على عليه السلام مىخوانيم : « لا ايْمانَ مَعَ سُوءِ ظَنٍّ ؛ كسى كه سوء ظن دارد ايمان ندارد » . « 3 »
اين تعبير ممكن است اشاره به سوء الظن نسبت به مردم يا نسبت به خدا و يا هر دو بوده باشد .
4 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : « ايَّاكَ انْ تُسِيىءَ الظَنَّ فَانَّ سُوءَالظَّنِ يُفْسِدُ الْعِبادَةَ وَ يُعَظِّمُ الْوِزْرَ ؛ از سوء ظن بپرهيز چرا كه سوء ظن عبادت را فاسد ، و پشت انسان را از بار گناه سنگين مىكند » . « 4 »
5 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « سُوءُ الظَّنِ بِالُمحْسِنِ شَرُّالْاثْمِ وَ اقْبَحُ الظُّلْمِ ؛ بدگمانى نسبت به افراد نيكوكار بدترين گناه و زشتترين ستمگرى است » . « 5 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشّيعه ، جلد 18 ، صفحه 38 ( حديث 42 ) ، بحار الانوار ، جلد 72 ، صفحه 195 .
( 2 ) . المحجّة البيضاء ، جلد 5 ، صفحه 268 .
( 3 ) . غرر الحكم ، جلد 6 ، صفحه 362 .
( 4 ) . همان مدرك ، جلد 2 ، صفحه 308 .
( 5 ) . همان ، جلد 4 ، صفحه 132 .