در نهمين آيه سخن از عنوان مراء كه چيزى شبيه به جدال است در ميان آمده مىفرمايد « آگاه باشيد كسانى كه دربارهء قيامت به ستيزه جويى ( و ترديد و انكار ) برمىخيزند ، در گمراهى ( عميق و ) دورى قرار دارند » . ( الا انَّ الَّذِينَ يُمارُونَ فِى السَّاعَةِ لَفِى ضَلالٍ بَعِيدٍ ) .
روشن است كه هدايت فرع بر آن است كه انسان حقجو و حق طلب باشد و حق را نزد هر كس و هر جا ببيند با آغوش باز پذيرا شود ، و هرگاه تعصبها و لجاجتها و كبر و غرور مانع از تسليم حق در برابر ناحق گردد انسان به گمراهى كشيده مىشود آن هم گمراهى عميق و خطرناكى .
فرق ميان جدال و مراء و جهات مشترك اين دو را بعداً خواهيم گفت .
* * * در دهمين و آخرين آيه ، سخن از قوم لجوج لوط است ، كه هر قدر اين پيامبر بزرگ به آنها هشدار داد و آنها را از عذاب الهى بيم داد ، و جدى و قطعى بودن مجازات را به آنها گوشزد كرد ، آنها نپذيرفتند ، و به مجادله و ستيزه جويى در برابر او برخاستند ، مىفرمايد « لوط آنها را از مجازات ( عظيم ما ) آگاه ساخته بود ، ولى آنها اصرار بر مجادله و القاء شك و شبهه داشتند » . ( وَلَقَدْ انْذَرَهُمْ بَطْشَتَنا فَتَمارَوْا بِالنُّذُرِ ) .
و همين امر سبب شد كه قوم لوط در حجابى از غفلت و بى خبرى فرو روند تا زمانى كه فرمان الهى صادر شد ، و شهرهاى آنها بر اثر زلزلههاى شديد زير و رو گشت و بارانى از سنگهاى آسمانى بر ويرانهها و جسدهاى بى جان آنها باريد . آرى اين است نتيجهء جدال و مراء در برابر حق .
* * * اين آيات به خوبى خطرات اين دو رذيلهء اخلاقى را نشان مىدهد و بازگو مىكند كه چگونه انسان بر اثر جدال از هدايت باز مىماند و به ولايت شيطان تن در مىدهد ، و در ضلال بعيد و انواع عذابهاى الهى غوطه ور مىشود .
* * *
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٧