آيات فوق كه بخش مهمّى از تأكيدهاى قرآن در مورد زشتى دروغ و آثار شوم آن است به خوبى نشان مىدهد كه تا چه حد اين گناه از نظر اسلام ، زشت و منفور و خطرناك است ، و افراد با ايمان و جامعه اسلامى بايد در برابر آن حساسيت كامل نشان دهند ، و صحنهء اجتماع را از لوث آن پاك كنند .
دروغگويى در روايات اسلامى
در روايات اسلامى تعبيرهاى تكان دهندهاى دربارهء زشتى دروغ است كه گلچينى از آن را ذيلًا مطالعه مىكنيد :
1 - از بعضى از روايات استفاده مىشود كه دروغ كليد گناهان است . در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم : « انَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ لِلشّرِّ اقْفالًا وَجَعَلَ مفاتيحَ تِلْكَ الْاقْفالِ الشَّرابَ ، وَ الْكِذْبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ ؛ خداوند متعال براى شرّ قفلهايى قرار داده است ، و كليد آن قفلها شراب است ( چرا كه مانع اصلى زشتىها عقل است و شراب عقل را از كار مىاندازد ) و دروغ از شراب هم بدتر است » . « 1 »
2 - در تعبير ديگرى از امام حسن عسكرى عليه السلام مىخوانيم : « جُعِلَتِ الْخَبائِثُ كُلُّها فى بَيْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتاحُهُ الْكِذْبَ ؛ تمام پليدىها در اتاقى قرار داده شده و كليد آن اتاق ، دروغ است » . « 2 »
دليل آن اين است كه انسانهاى گنهكار هنگامى كه خود را در معرض رسوايى مىبينند با دروغ گناهان خود را مىپوشانند ، و به تعبير ديگر دروغ به آنها اجازه مىدهد كه انواع گناهان را مرتكب شوند ، بىآنكه از رسوايى بترسند ، در حالى كه انسان راستگو ناچار است گناهان ديگر را ترك كند چرا كه راست گويى به او اجازه انكار گناه را نمىدهد و ترس از رسوايىها او را به ترك گناه دعوت مىكند .
حديث معروف مردى كه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و آلودهء انواع گناهان بود و پيامبر صلى الله عليه و آله فقط از او پيمان گرفت كه دروغ نگويد ، و همين سبب شد كه تمام گناهان را ترك كند شاهد گوياى اين مدّعا است . « 3 »
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، جلد 3 ، صفحه 339 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 169 ، صفحه 263 .
( 3 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 6 ، صفحه 357 .