است ، پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « ايَّاكُمْ وَ الْكِذْبَ فَانَّ الْكِذْبَ يَهْدى الَى الْفُجُورِ وَ انَّ الْفُجُورَ يَهْدِى الَى النّارِ ؛ از دروغ بپرهيز چرا كه دروغ به فجور دعوت مىكند ، و فجور به آتش دوزخ » . « 1 »
7 - دروغ با عقل سازگار نيست ، همان گونه كه در حديثى از امام كاظم عليه السلام مىخوانيم : « انَّ الْعاقِلَ لايَكْذِبُ وَ انْ كانَ فِيهِ هَواهُ ؛ انسان عاقل دروغ نمىگويد هر چند به آن تمايل داشته باشد » . « 2 »
8 - دروغ فرشتگان رحمت را از انسان دور مىكند ، در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « اذا كَذِبَ الْعَبْدُ كِذْبَةً تَباعَدَ الْمَلَكُ مِنْهُ مَسيرةَ ميلٍ مِنْ نَتِنِ ماجاءَبِهِ ؛ هنگامى كه يكى از بندگان دروغى بگويد فرشته به خاطر بوى تعفّن كه از آن دروغ بر مىخيزد به اندازه يك ميل از او دور مىشود » « 3 » ( ميل از يك كيلومتر بيشتر و از دو كيلومتر كمتر است ) .
9 - دروغ دريچهاى به سوى نفاق است ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « انَّ الْكِذْبَ بابٌ مِنْ ابْوابِ النِّفاقِ ؛ دروغ درى از درهاى نفاق است » . « 4 »
زيرا انسان دروغگو خود را در چهرهء راستگو قرار مىدهد در حالى كه باطنش غير از آن است ، اين دوگانگى ظاهر و باطن نوعى و نفاق ، و دروغ يكى از كارهاى شايع منافقان است .
10 - دروغگو اعتماد مردم را از دست مىدهد ، چنان كه در يكى از كلمات امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « مَنْ عُرِفَ بِالْكِذْبِ قَلّتِ الثِّقَةُ بِهِ ؛ كسى كه به دروغگويى شناخته شود ، اعتماد مردم به او كم مىشود » . « 5 »
و نقطه مقابل اين معنى نيز در كلمات آن بزرگوار آمده كه فرمود : « مَنْ تَجَنَّبَ الْكِذْبَ صُدِّقَتْ أَقْوالُهُ ؛ كسى كه از دروغ بپرهيزد سخنانش پذيرفته مىشود » . « 6 »
11 - اين بحث دامنه دار را با حديث ديگرى كه در كلمات قصار امير مؤمنان على عليه السلام آمده است و مردم را از دوستى با دروغگويان بر حذر داشته پايان مىدهيم .
فرمود : « وَ ايَّاكَ وَ مَصادَقَةَ الْكَذَّابِ فَانَّهُ كَالسَّرَابِ يُقَرِّبُ عَلَيْكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيْكَ
هامش
( 1 ) . كنز العمال ، حديث 8219 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 75 ، صفحه 305 .
( 3 ) . شرح نهج البلاغه ابى ابى الحديد ، جلد 6 ، صفحه 357 .
( 4 ) . كنز العمال ، حديث 8212 .
( 5 ) . شرح غرر ، جلد 5 ، صفحه 390 .
( 6 ) . همان مدرك ، صفحه 461 .