در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « امْقَتُ النَّاسِ الْمُتَكَبِّرُ ؛ منفورترين مردم ، متكبّر است » . « 1 »
در حديث ديگرى از على عليه السلام آمده است : « ثَمَرَةُ الْكِبْرُ الْمَسَبَّةُ ؛ ميوهء درخت تكبّر بدگويى از مردم است » . « 2 »
اين تعبير كه در حديثى از امير مؤمنان عليه السلام رسيده است نيز بسيار عبرت انگيز است :
« لَيْسَ لِلْمُتَكَبِّرِ صَدِيقٌ ؛ براى متكبّر دوستى باقى نمىماند » ! « 3 »
در حديث ديگرى فرمود : « مَا اجْتَلَبَ الْمَقْتَ بِمِثْلِ الْكِبْرِ ؛ چيزى مانند تكبّر خشم مردم را برنمىانگيزد » ! « 4 »
5 - تكبّر سبب از دست دادن امكانات زندگى است
انسان در صورتى در زندگى موفّق خواهد بود كه بتواند همكارى ديگران را جلب كند ، افراد منزوى كه تلاشهاى آنها تنها جنبهء فردى دارد يا شكست مىخورند و يا موفّقيّت ناچيزى نصيبشان مىشود و از آنجا كه تكبّر انسان را به انزوا مىكشاند طبعاً موفّقيّت او را در صحنهء زندگى ناچيز مىكند .
در حديثى از امام امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « بِكَثْرَةِ التَّكَبُّرِ يَكُونُ التَّلَفُ ؛ فزونى تكبّر مايهء اتلاف ( اسباب موفّقيّت ) است » . « 5 »
اين سخن را به گونهء ديگرى نيز مىتوان تفسير كرد و آن اينكه بسيارى از جنگها و خونريزىها و ويرانىها از تكبّر و استكبار سرچشمه مىگيرد ، گروهى خودخواه زمام امور كشورهاى جهان را به دست مىگيرند و هر يك مىخواهد بر ديگران برترىجويى كند و همين امر سبب درگيرى ميان آنان مىگردد ، خونهاى بى گناهان در اين راه ريخته مىشود و خانهها ويران مىگردد .
گاه تكبّر به صورت گروهى ظاهر مىشود و نژاد خود را برتر از نژادهاى ديگر مىپندارد و همين برترىجويى نژادى يكى از اسباب مهمّ جنگها در طول تاريخ بوده است .
هامش
( 1 ) - همان ، جلد 70 ، صفحهء 231 .
( 2 ) - غرر الحكم ، حديث 4614 .
( 3 ) - همان مدرك ، حديث 7162 .
( 4 ) - همان مدرك ، حديث 7167 .
( 5 ) - غرر الحكم ، حديث 7169 .