3 - تكبّر سرچشمهء اصلى بسيارى از گناهان است
گاه در حالات افراد حسود ، حريص ، بدزبان و آلوده به انواع گناهان دقّت مىكنيم مىبينيم سرچشمهء همهء اين رذايل را در وجود آنها تكبّر تشكيل مىدهد .
آنها هيچگاه مايل نيستند كسى را برتر از خود ببينند به همين دليل هر گاه نعمت و موهبت و موفّقيّتى نصيب ديگران شود ، به آنها حسد مىورزند .
آنها براى تحكيم پايههاى برترىجويى خود حريص در جمعآورى مالند .
آنها براى اظهار برترى بر ديگران به خود اجازه مىدهند كه سايرين را تحقير كنند و با هتك و توهين و سبّ و دشنام ، زبان خود را آلوده سازند و به اين وسيله آتش درونى خود را فرو نشانده و خويش را اشباع كنند .
در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « الْحِرْصُ وَ الْكِبْرُ وَ الْحَسَدُ دَوَاعٍ الَى تَقَحُّمٍ فِى الذُّنُوبِ ؛ حرص و تكبّر و حسد سبب مىشود كه انسان در انواع گناهان فرو رود » . « 1 »
در حديث ديگرى از آن حضرت عليه السلام مىخوانيم : « التَّكَبُّرُ يُظْهِرُ الرَّذِيلَةَ ؛ تكبّر رذايل اخلاقى را ظاهر مىسازد » . « 2 »
4 - تكبّر مايهء تنفّر و پراكندگى مردم است
از بلاهاى مهمّى كه بر سر متكبّران وارد مىشود انزواى اجتماعى و پراكندگى مردم از اطراف آنهاست ، چرا كه شرف هيچ انسانى اجازه نمىدهد تسليم برترىجوييهاى افراد متكبّر و مغرور شود ، به همين دليل به زودى حتّى نزديكترين دوستان و بستگان از آنها فاصله مىگيرند و اگر به حكم الزامهاى اجتماعى مجبور باشند با آنان زندگى كنند ، در دل از آنان متنفّرند !
در حديثى از امام امير المؤمنين عليه السلام مىخوانيم : « مَنْ تَكَبَّرَ عَلَى النَّاسِ ذَلَّ ؛ كسى كه فخرفروشى كند ، ذليل مىشود » . « 3 »
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، حكمت 371 .
( 2 ) - غرر الحكم ، حديث 523 .
( 3 ) - بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحهء 235 .