گاه اين گونه متكبّران آن قدر گزافهگويى مىكنند كه به مؤمنان فقير صالح خطاب كرده مىگويند : بيچاره ! اگر من بخواهم صدها مثل تو را مىخرم و آزاد مىكنم ! تو چى هستى و چه ارزشى دارى ؟ مخارج يك روز منزل من به اندازهء مخارج يك سال يا تمام عمر توست ! و امثال اين ترهّات .
قرآن مجيد نمونههايى از اين نوع تكبّر و عاقبت آن را بيان كرده است ، از جمله در داستان قارون مىخوانيم : او براى برترىجويى بر بنى اسرائيل به نمايش ثروت خود پرداخت و در يكى از روزها او با تمام زينت خود در برابر قومش ( بنى اسرائيل ) ظاهر شد تا آنجا كه صبر و طاقت را از بينندگان ربود و بسيارى از دنيا پرستان آرزو كردند كه اى كاش همانند ثروت قارون را داشتند ، ( فَخَرجَ عَلَى قَوْمِهِ فِى زِينَتِهِ قَالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا اوتِىَ قَارُونُ . . . ) . « 1 »
در تواريخ آمده است كه او با يك جمعيّت چهار هزار نفرى در ميان بنى اسرائيل ظاهر گشت در حالى كه همهء آنها بر اسبهاى گرانقيمت با پوششهاى سرخ سوار بودند ، كنيزان زيباى سفيد رو را با خود بيرون آورد كه روى زينهاى طلا كه بر استرهاى سفيد رنگ قرار داشت سوار بودند و همه غرق زينت آلات بودند !
ولى اين تكبّر و برترى جويى چندان نپاييد ، چيزى نگذشت كه زمين به فرمان خدا او و تمام قصرها و ثروتهايش را در كام خويش فرو برد و زندگى اين ثروتمند خودخواه مستكبر و مغرور ، درس عبرتى براى تمام انسانها در طول تاريخ شد . « 2 »
عامل ششم ، قدرت و نيروى جسمانى يا موقعيّت سياسى و اجتماعى است كه غالباً در زورمندان و امراء ديده مىشود ، خود را موجودى برتر و گاه ظِلُّ اللَّهِ فِى الْارَضِينَ ؛ سايهء خدا در سراسر زمين ! مىپندارند ، و انتظار دارند ديگران همچون غلامان و بردگان ، در برابر آنان تعظيم كنند ، هر گاه كمترين سخن و حركتى كه لايق شأن و مقام كبريايى آنها نباشد از كسى صادر شود قابل بخشش نخواهد بود .
هامش
( 1 ) - قصص ، 79 .
( 2 ) - براى توضيح بيشتر و براى اطلاع از وضع قارون ، به جلد 18 تفسير نمونه ذيل آيات بالا مراجعه نماييد .