7 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « اقْبَحُ الْخُلْقِ التَّكَبُّرُ ؛ زشتترين اخلاق ( بد ) تكبّر است » ! « 1 »
* * * با اينكه احاديث در كتب اسلامى در اين زمينه بسيار فراوان است ، ولى همين چند حديث كه ذكر شد به قدر كافى گوياست و زشتى فوقالعادهء اين صفت رذيله را روشن مىسازد .
در اين احاديث كبر سرچشمهء گناهان ديگر و نقصان عقل و بر باد رفتن سرمايههاى سعادت و زشتترين رذايل اخلاقى و سبب محروم شدن از ورود در بهشت شمرده شده است . كه هر يك از اين امور به تنهايى مىتواند عامل مؤثّر بازدارندهاى بوده باشد و نشان دهد كه تا چه حد اين صفت مذموم در انحطاط مقام انسانى و مقام مؤمن مؤثّر است .
تكبّر در منطق عقل
اضافه بر آيات و روايات ، « تكبّر و استكبار » از نظر منطق عقل نيز بسيار نكوهيده است ، چرا كه همهء انسانها بندگان خدا هستند و هر كس در وجود خود استعدادها و نقطههاى روشن و مثبتى دارد ، همه از يك پدر و مادر آفريده شدهاند و همه از نظر آفرينش يكسانند ، دليلى ندارد كه انسانى خود را از ديگرى برتر بشمرد و به او فخرفروشى كند و او را تحقير نمايد ! گيرم خداوند موهبتى به او داده باشد اين موهبت بايد سبب شكر و تواضع گردد نه سبب كبر و غرور .
زشتى اين صفت از بديهيّات است كه هر كس وجدان بيدارى داشته باشد به آن اعتراف مىكند به همين دليل افرادى كه به هيچ مذهبى پايبند نيستند تكبّر و خود برتربينى را ناخوش مىدارند و آن را از زشتترين صفات مىشمرند .
در واقع بخش مهمّى از مسئلهء حقوق بشر كه بوسيلهء جمعى از متفكّران غير مذهبى
هامش
( 1 ) - غرر الحكم ، حديث 2898 .