و دست را گشود ، مقدارى از خاكها از لابهلاى انگشتان و اطراف دستشان فرو ريخت و مقدارى باقى ماند ، حضرت عليه السلام فرمودند : اين حد اعتدال است ( و حقيقت سخاوت همين است ) » . « 1 »
در آيهء مورد بحث از « بخل » تعبير به « زنجير شدن بر گردن » شده است و از اسراف به گشودن دست ، آن چنان كه كارى از آن ساخته نباشد و هر دو را مورد سرزنش قرار گرفتن و از كار باز ماندن ( ملوماً محسوراً ) ذكر مىكند .
* * * از مجموع آيات مختلفى كه به نحوى به مسئلهء سخاوت و انفاق و بذل و بخشش ارتباط دارد - كه بخشى از آن را در بالا تفسير كرديم - به خوبى عظمت و اهمّيّت و ارزش والاى اين صفت برجستهء انسانى ظاهر مىشود ؛ نه تنها باعث نظم و سعادت جوامع انسانى و مبارزه با فقر و محروميّتى كه سرچشمهء انواع نابسامانىها و گناهان است ، مىشود بلكه در تكامل معنوى و روحى انسان نيز نقش بسيار مهمى دارد .
* * *
سخاوت در منابع حديث
در روايات اسلامى تعبيرات بسيار والايى دربارهء « جود » و « سخا » ديده مىشود كه در نوع خود كم نظير است . روايات زير نمونههايى است كه از ميان احاديث فراوانى گلچين شده است :
1 - در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است : « السَّخاءُ خُلْقُ اللّهِ الاعْظَمُ « 2 » ؛ سخاوت ، اخلاق بزرگ الهى است » .
در واقع تمام سخاوتها در وجود ذى جود پروردگار متجلّى است ، زيرا هر چه داريم از اوست . نعمتهاى گوناگون ، زمين و آسمان ، حيات وجود ما ، همه از اوست و هرجا
هامش
( 1 ) - تفسير نور الثقلين ، جلد 3 ، صفحهء 158 .
( 2 ) - كنز العمال ، جلد 6 ، صفحهء 337 ، حديث 15926 .