18
جود و سخاوت
اشاره
اين دو واژه كه در مقابل « بخل » است ، غالباً در يك معنى استعمال مىشود ؛ ولى گاه از بعضى كلمات استفاده مىشود كه « جود » مرحلهء بالاتر از « سخاوت » است ؛ زيرا در تعريف « جود » گفتهاند : « بخشش بدون درخواست است كه در عين حال ، بخشش خود را كوچك بشمارد . » گاه گفتهاند : « جود ، خوشحال شدن از درخواست مردم و شاد گشتن به هنگام بخشش است . » بعضى نيز گفتهاند : « جود بخششى است كه مال را ، مال خدا بشمرد و سائل را بنده خدا بداند و خودش را در اين ميان واسطه ببيند » ؛ در حالى كه « سخاوت » معنى وسيعترى دارد و هرگونه بذل و بخشش را شامل مىشود .
بعضى نيز گفتهاند : « كسى كه بخشى از اموال خود را ببخشد و بخش ديگر را براى خود بگذارد ، صاحب سخاوت است و كسى كه اكثر آن را ببخشد و مقدار كمى را براى خود بگذارد ، داراى جود است » . مطابق تمام اين تعريفها « جود » مرحلهء بالاتر از « سخاوت » است .
به هر حال « جود » و « سخاوت » از فضايل مهم اخلاقى است ، هر اندازه « بخل » نشانهء پستى و حقارت و ضعف ايمان و فقدان شخصيت است ؛ « جود » و « سخاوت » نشانهء ايمان و شخصيت والاى انسان است .