ملاحظهاى خرما براى كسى فرستاد . يكى از حاضران عرض كرد : به خداوند سوگند ! آن شخص چيزى از شما مطالبه نكرده و كافى بود كه يك پنجم آن را برايش ارسال مىكرديد . امام عليه السلام فرمودند : « خداوند افرادى مانند تو را در ميان مؤمنان زياد نكند ! من بخشش مىكنم ، تو بخل مىورزى » . « 1 »
3 - در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : « انَّ ابْخَلَ النّاسِ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلامِ ؛ بخيلترين مردم كسى است كه حتّى در سلام كردن بخل مىورزد ! » . « 2 »
4 - حديث ديگرى از همان حضرت صلى الله عليه و آله نقل شده است : « الْبَخيلُ حَقّاً مَنْ ذُكِرْت عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَىَّ ؛ بخيلترين اشخاص كسى است كه نزد او اسم من برده شود و او صلوات نفرستد » . « 3 »
5 - از برخى روايات استفاده مىشود كه بعضى از مراحل « بخل » را تحت عنوان « لئيم » بودن ، ذكر كردهاند كه درجهء شديد « بخل » است . رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند : « الرِّجَالُ ارْبَعَةٌ سَخىٌ وَ كَريمٌ وَ بَخيلٌ وَ لَئيمٌ ، فَالسَّخىُ الذّي يَأْكُلُ وَ يُعْطِىَ و الكَريمُ الّذى لايَأْكُلُ وَ يُعطِىُ وَ البَخيلُ الّذى يَأكُلُ و لايُعطِىُ وَ اللّئيمُ الّذى لايَأكُلُ و لايُعطِىُ ؛ افراد چهار دسته هستند : بعضى سخى هستند و بعضى كريم و بعضى بخيل و بعضى لئيم ؛ سخى كسى است كه از اموالش هم خود استفاده مىكند و هم به ديگران مىبخشد و كريم كسى است كه خودش نمىخورد و به ديگران مىبخشد و بخيل كسى است كه ( فقط ) خودش مصرف مىكند و به ديگران نمىبخشد و لئيم كسى است كه نه خودش مىخورد و نه به ديگران مىبخشد » . « 4 »
* * *
پيشگيرى و درمان بخل
براى درمان بيماريهاى اخلاقى همانند بيماريهاى جسمانى بايد به سراغ ريشهها
هامش
( 1 ) - وسايل الشيعه ، جلد 6 ، صفحهء 318 ( با كمى تلخيص ) .
( 2 ) - بحار الانوار ، جلد 73 ، صفحهء 4 .
( 3 ) - بحار جلد 70 ، صفحهء 306 .
( 4 ) - بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحهء 356 .