تسليم در برابر حق نشانهء ايمان ، سلامت فكر و روح ، و بالا بودن سطح فرهنگ و تهذيب نفس است . قرآن مجيد خطاب به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله چنين مىفرمايد :
« فَلَا وَ رَبِّكَ لَايُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَايَجِدُوا فِى انْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً ؛ به پروردگارت سوگند كه آنها مؤمن نخواهند بود مگر اينكه در اختلافاتشان ، تو را به داورى طلبند و سپس از داورى تو در دل خود احساس ناراحتى نكنند و كاملًا تسليم باشند » ! « 1 »
و در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ مَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لَامُؤْمِنَةٍ اذَا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ امْراً انْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ امْرِهِمْ . . . ؛ هيچ مرد و زن با ايمانى حق ندارند هنگامى كه خدا و پيامبرش امرى را لازم بدانند اختيارى ( در برابر فرمان خدا ) داشته باشند . . . » . « 2 »
البتّه تسليم - به عنوان يك فضيلت اخلاقى - به دو معنى استعمال مىشود ، يكى تسليم در برابر حق كه نقطهء مقابل تعصّب و لجاجت و تقليد كوركورانه است و ديگر تسليم در برابر قضا و قدر الهى و خواستههاى او ، در برابر اعتراض و نارضايى و ناشكرى .
موضوع بحث ما در اينجا معنى اوّل است و معنى دوّم به خواست خدا در بحث « رضا و تسليم » خواهد آمد .
هامش
( 1 ) - نساء ، 65 .
( 2 ) - احزاب ، 36 .