نمىشود ، امير مؤمنان على عليه السلام مىفرمايد : « مِسْكِينُ بْنُ آدَمَ مَكْتُومُ الْاجَلِ ، مَكْنُونُ الْعِلَلِ ، مَحْفُوظُ الْعَمَلِ ، تُؤْلِمُهُ الْبَقَّةُ وَ تَقْتُلُهُ الشَّرْقَةُ وَ تُنْتِنُهُ الْعَرْقَةُ ؛ بيچاره آدميزاد ! سرآمد زندگيش نامعلوم ، علل بيماريش ناپيدا و اعمالش ثبت و ضبط مىشود ، پشهاى او را مىآزارد و گلوگير شدن آب يا غذايى او را مىكشد و عرق مختصرى او را متعفّن و بدبو مىسازد » ! « 1 »
در حالات « اياز » وزير معروف و مقتدر سلطان محمود غزنوى نقل كردهاند كه همه روز در اطاق مخصوصى مىرفت و در را مىبست و بعد از لحظاتى بيرون مىآمد ، بينندگان تعجّب كردند كه در اين اطاق چه سرّى نهفته است كه همه روز « اياز » به آن سركشى مىكند ، بعد از تحقيق معلوم شد لباس دوران چوپانيش را در آنجا گذارده و همه روز به آنجا مىرود و به آن نگاه مىكند و مىگويد : « اياز تو چوپان بودى ! اكنون كه خداوند تو را به مقام وزارت رسانده مغرور مباش ، از اين بترس كه فردا مقامت را از دست بدهى و از گذشته نيز ناتوانتر شوى » !
اگر همهء قدرتمندان چنين اسباب عبرتى در اختيار داشته باشند هرگز مغرور نخواهند شد ، ولى متأسّفانه هر كس « اياز » نمىشود .
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، كلمات قصار ، حكمت 419 .