« لَمْ يُفَكِّرْ فِى عَوَاقِبِ الْامُورِ مَنْ وَثِقَ بِزُورِ الْغُرُورِ ؛ كسى كه اعتماد بر غرور و باطل كند از تفكّر در عاقبت كارها باز مىماند » . « 1 »
6 - غرور غالباً سبب ندامت و پشيمانى مىشود ، چرا كه انسان نمىتواند ارزيابى صحيحى از خود و ديگران را داشته باشد و در محاسبات خود در حركت فردى و اجتماعى گرفتار اشتباه مىشود و همين امر او را به ندامت و پشيمانى مىكشاند ، در همين زمينه در حديث امير مؤمنان عليه السلام مىخوانيم : « دنيا خواب و خيالى بيش نيست و مغرور شدن به آن موجب پشيمانى است » . « 2 »
7 - در يك جمله مىتوان گفت : افراد مغرور در دنيا و آخرت تهيدست و بيچارهاند ، چنان كه در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است : « الْمَغْرُورُ فِى الدُّنْيَا مِسْكِينٌ و فِى الْآخِرَةِ ، مَغْبُونٌ لِانَّهُ بَاعَ الْافْضلَ بِالْادْنَى ؛ انسان مغرور در دنيا مسكين و بيچاره است و در آخرت مغبون ؛ چرا كه متاع برتر را به متاع پستتر فروخته است » . « 3 »
* * *
5 - طرق درمان غرور
از آنجا كه غرور غالباً ناشى از جهل و عدم شناخت خويشتن و قدر و منزلت انسان در پيشگاه خداست نخستين گام درمان اين بيمارى اخلاقى شناخت خويشتن و معرفت پروردگار و نيز شناخت لياقتها و شايستگىها در انسانهاى ديگر است .
اگر انسان به گذشتهء خويش برگردد كه طفلى بود از هر نظر عاجز و ناتوان و به آيندهء خويش بنگرد كه پير و ناتوان و از كار افتاده مىشود و اگر چند روزى قدرت ، مال ، ثروت ، جوانى و زيبايى دارد ، همهء آنها در معرض انواع آفات است و طبق ضربالمثل معروف « به مالت نناز كه به شبى از بين مىرود و به جمالت نناز كه به تبى از بين مىرود ! » همهء اينها آسيبپذير است .
هامش
( 1 ) - همان مدرك ، 7566 .
( 2 ) - غرر الحكم ، حديث 1384 .
( 3 ) - ميزان الحكمه ، جلد 3 ، صفحهء 2237 ( مادّهء غرور ) .