تأثير عبادات در پالايش روح ، در روايات اسلامى
اين مسأله در روايات اسلامى بازتاب بسيار وسيع و گستردهاى دارد كه به گوشهاى از آن ، در ذيل اشاره مىشود ، و شرح تمام آن در خور كتاب مستقلّى است :
1 - در تمام رواياتى كه سخن از فلسفهء احكام به ميان آمده ، اشاره به تأثير عبادت در تهذيب نفوس و پالايش روح و صفاى دل شده است ؛ از جمله ، در كلمات قصار امير مؤمنان على عليه السلام آمده است : « فَرَضَ اللَّهُ الْايِمانَ تَطْهِيراً مِنَ الشِّركِ ، وَالصَّلوةَ تَنْزيهاً عَنِ الْكِبْرِ وَ الزَّكاةَ تَسْبيباً لِلرِّزْقِ ، وَ الصِّيامَ ابتِلاءً لِاخْلاصِ الْخَلْقِ ؛ خداوند ايمان را براى تطهير دل از شرك واجب فرموده ، و نماز را براى پاك شدن از تكبّر ، و زكات را سبب روزى قرار داده ، و روزه را وسيلهاى براى پرورش اخلاص بندگان . . . » « 1 »
شبيه همين معنى با مختصر تفاوتى در خطبهء معروف بانوى اسلام فاطمهء زهرا عليها السلام ديده مىشود آنجا كه مىفرمايد : « فَجَعَلَ اللَّهُ الْايمانَ تَطْهيراً لَكُمْ مِنَ الشِّركِ ، وَ الصَّلوةَ تَنْزِيهاً لَكُمْ عَنِ الْكِبْرِ ، وَ الزَّكاةَ تَزْكِيَةً لِلنَّفْسِ وَ نِماءً فِى الرِّزْقِ ، وَ الصِّيامَ تَثْبِيتاً لِلْاخْلاصِ . . . ؛ خداوند ايمان را سبب پاكسازى شما از شرك قرار داده است و نماز را وسيلهاى براى تطهير قلوب از كبر ، و زكات را موجب تزكيهء نفس ( از بخل و حرص و دنيا پرستى ) و نموّ روزى ، و روزه را عامل تثبيت خلوص نيّت . » « 2 »
2 - در حديث معروفى كه دربارهء نماز از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده ، نماز را تشبيه به نهر آب زلال جارى مىكند كه بر در خانهء انسان باشد و همه روز انسان خود را پنج بار در آن شست و شو كند ؛ بديهى است كه بر اثر آن ، چيزى از آلودگيها در وى باقى نمىماند ؛ اين حديث نيز دليل روشنى بر اين مدّعاست . « 3 »
و به همين ترتيب ، دربارهء هر يك از عبادات آثارى ذكر شده كه شاهد گوياى تأثير عبادت در تهذيب نفوس انسانى است .
3 - در حديث ديگرى از امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السلام دربارهء
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، جملهء 252 .
( 2 ) . به كتاب زندگى حضرت فاطمه زهرا ( س ) مراجعه شود .
( 3 ) . محجّة البيضاء ، جلد 1 ، صفحهء 339 ( كتاب اسرار الصلاة ) .