آثار عبادت بطور كلّى چنين مىخوانيم : « فَانْ قالَ فَلِمَ تَعَبَّدَهُمْ ؟ قِيلَ لِئَلَّا يَكُونُوا ناسينَ لَذِكْرِهِ وَ لا تارِكِينَ لِادَبِهِ ، وَ لا لاهِينَ عَنْ امْرِهِ وَ نهْيِهِ ، اذا كانَ فيهِ صَلاحُهُمْ وَ قِوامُهُمْ ، فَلَوْ تُرِكُوا بغَيْرِ تَعَبُّدٍ ، لَطَالَ عَلَيهِمُ الامَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ؛ اگر كسى بگويد : چرا خداوند به بندگانش دستور عبادات داده ( مگر نياز به عبادت آنها دارد ؟ ) در پاسخ گفته مىشود ، اين به خاطر آن است كه ياد خدا را به فراموشى نسپارند ، و ادب را در پيشگاه او ترك نكنند ، و از امر و نهى او غافل نشوند ، چرا كه در آن صلاح و قوام آنها است ، و اگر مردم بدون پرستش و عبادت رها شوند ، مدّت زيادى بر آنها مىگذرد ( و از ياد خدا غافل مىشوند ) لذا دلهاى آنها قساوت پيدا مىكند . » « 1 »
به اين ترتيب ، روشن مىشود كه عبادت پروردگار قلب را بيدار ، و روح را هشيار مىكند ، و مايهء ياد خداست كه آن نيز خمير مايهء اصلاح درون و برون است .
4 - در حديث ديگرى از امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السلام مىخوانيم كه در ضمن بر شمردن آثار سازندهء نماز مىفرمايد : « مَعَ ما فِيهَ مِنَ الْايجابِ وَ الْمُداوَمَةِ عَلى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ لِئَلّا يَنْسِى الْعَبْدُ سَيِّدَهُ وَ مُدَبِّرَهُ وَ خالِقَهُ ، فَيَبْطُرَ وَ يَطْغى وَ يَكُونُ فِى ذِكْرِهِ لِرَبِّهِ وَ قِيامِهِ بَيْنَ يَدَيْهِ زاجِراً لَهُ عَنِ الْمَعاصِىَ وَ مانِعاً لَهُ عَنْ انْواعِ الْفَسادِ ؛ علاوه بر اين كه عبادت ، سبب تداوم ذكر خداوند متعال در شب و روز مىشود ، تا بنده مولى و مدبّر و خالقش را فراموش نكند ، و نعمتهاى الهى مايهء مستى و غرور او نشود ، و به طغيان بر نخيزد ، و ياد پروردگار و قيام در برابر او ، وى را از معاصى باز مىدارد و مانع انواع فساد مىشود . » « 2 »
5 - در حديث ديگرى ، از امام صادق عليه السلام در مورد آثار نماز و ميزان قبولى آن چنين آمده است : « مَنْ احَبَّ انْ يَعْلَمَ انْ قُبِلَتْ صَلاتُهُ امْ لَمْ تُقْبَلْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ مَنَعَتْ صَلاتُهُ عِنَ الفَحشْاءِ وَ الْمُنْكَرِ ، فَبِقَدْرِ ما مَنَعَتْهُ قُبِلَتْ ؛ هر كس مىخواهد بداند آيا نماز او قبول شده يا نه ببيند آيا نمازش او را از زشتيها و بديها باز داشته است يا نه ؟ به همان اندازه كه او را باز داشته نمازش قبول شده است ! » « 3 »
هامش
( 1 ) . عيون اخبار الرّضا ، مطابق نقل نور الثّقلين ، جلد 1 ، صفحهء 39 ، حديث 39 .
( 2 ) . وسائل الشّيعه ، جلد 3 ، صفحهء 4 .
( 3 ) . مجمع البيان ، جلد 8 ، صفحهء 285 ، ذيل آيهء 45 سورهء عنكبوت .