و از تعبير آيه چنين بر مىآيد كه نذر سكوت براى مردم آن زمان يك كار شناخته شده بود ؛ به همين دليل ، هنگامى كه مريم با اشاره اظهار داشت كه روزهء سكوت گرفتهام ظاهراً كسى بر اين كار او ايراد نگرفت .
اين احتمال نيز داده شده است كه روزهء او از آب و غذا و كلام بوده نه تنها سكوت .
البتّه روزهء سكوت در شريعت اسلام به خاطر تفاوت شرايط زمان و مكان تحريم شده و در حديثى از امام سجّاد ، علىّ بن الحسين عليه السلام مىخوانيم « وَصَوْمُ الْصُّمْتِ حَرامٌ ؛ روزهء سكوت حرام است ! » « 1 »
همين معنى در حديث ديگرى در وصاياى پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام نيز آمده است « 2 »
در حديث ديگرى نيز از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « وَلاصَمْتَ يَوْماً الَى اللَّيْلِ ؛ روزهء سكوت از صبح تا به شب در اسلام وجود ندارد ! » « 3 »
البتّه يكى از آداب صوم كامل در اسلام اين است كه انسان هنگام روزه گرفتن زبان خود را از آلودگى به گناه و سخنان باطل حفظ كند همان گونه كه چشم و گوش را بايد از آلودگى به گناه محافظت كرد . امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايد : « انَّ الْصَّوْمَ لَيْسَ مِنَ الْطَّعامِ وَ الْشَّرابِ وَحْدَهُ انَّ مَرْيَمَ قَالَتْ انِى نَذَرْتُ لِلرَّحْمانِ صَوْماً اىْ صُمْتاً فَاحْفَظُوا الْسِنَتَكُمْ وَ غُضُّوا ابْصارَكُمْ . . . ؛ روزه تنها از غذا و نوشيدنيها نيست ( مگر نمىبيند كه ) مريم گفت : من براى خداوند رحمان روزهاى نذر كردهام ؛ يعنى ، سكوت را ، بنابراين هنگامى كه روزه هستيد زبانهاى خود را حفظ كنيد و چشمان خود را ( از گناه ) ببنديد ! » « 4 »
به هر حال ، از مجموع آيه و رواياتى كه در تفسير آن آمده اهمّيّت سكوت و ارزش آن ظاهر مىشود .
در آيهء 10 همين سورهء ( مريم ) اشارهء ديگرى به اهمّيّت سكوت ديده مىشود آنجا كه در داستان « زكريّا » عليه السلام مىخوانيم : « هنگامى كه مژدهء تولّد حضرت « يحيى » عليه السلام در آيندهء نزديك به او داده شد در حالى كه هم خودش پير و ناتوان بود و هم همسرش نازا ، از خداوند تقاضاى نشانهاى كرد ، ( قالَ رَبِّ اْجْعَلْ لى آيَةً ) و به او وحى شد كه : نشانهء تو
هامش
( 1 ) . وسائل الشّيعه ، جلد 7 ، صفحهء 390 ، باب تحريم صوم الصمت .
( 2 ) . وسائل الشّيعه ، جلد 7 ، صفحهء 390 ، باب تحريم صوم الصمت .
( 3 ) . وسائل الشّيعه ، جلد 7 ، صفحهء 390 ، باب تحريم صوم الصمت .
( 4 ) . نور الثّقلين ، جلد 3 ، صفحهء 332 .