آن است كه سه شبانه روز تمام در حالى كه زبانت سالم است قدرت سخن گفتن با مردم را نخواهى داشت ( تنها زبانت به ذكر خدا و مناجات با او گردش مىكند ) ( قالَ آيَتُكَ الَّا تُكَلِّمَ النَّاس ثَلاثَ لَيالٍ سَوِيّاً ) .
درست است كه در اين آيه تحسين يا مذّمتى از سكوت نيست ، ولى همين اندازه كه آن را بهعنوان يك آيت الهى براى « زكريّا » قرار داد دليل بر اين است كه ارزش الهى دارد .
همين معنى در سورهء آل عمران ، آيهء 41 نيز آمده است كه « زكريّا » پس از شنيدن اين مژدهء بزرگ ( مژدهء صاحب فرزند شدن ، آن هم فرزند صالح و بسيار برجستهاى همچون يحيى عليه السلام ) تقاضاى آيت و نشانهاى از پروردگارش كرد ، در پاسخ به او فرمود : آيت و نشانهء تو آن است كه سه روز جز با اشاره و رمز با مردم سخن نخواهى گفت ( قالَ آيَتُكَ الَّا تُكَلِّمَ النَّاس ثَلاثَةَ أَيَّامٍ الَّا رَمْزاً ) .
بعضى از مفسّران احتمال دادهاند كه خوددارى زكريّا از سخن گفتن با مردم جنبهء اختيارى داشته نه اين كه زبان او بىاختيار جز با ذكر خدا باز نمىشده ؛ و به تعبير ديگر ، او مأمور به روزهء سكوت در آن سه روز بود .
« فخر رازى » اين قول را از « ابو مسلم » نقل مىكند و آن را تفسير زيبا و معقولى مىشمرد ، ولى اين تفسير با محتواى آيه چندان سازگار نيست ؛ زيرا زكريّا در خواست آيه و نشانهاى براى آن بشارت الهى كرده بود و سكوت اختيارى نمىتواند دليل بر اين معنى باشد جز با تكلّف .
به هر حال ، اين گفتگوها دربارهء تفسير آيه در آنچه ما به دنبال آن هستيم يعنى ارزش سكوت از نظر قرآن تأثير چندانى ندارد ؛ زيرا از آيات بالا به خوبى استفاده مىشود كه سكوت يك ارزش و الا داشته كه به عنوان يك آيت الهى ارائه شده است .
* * *
سكوت در روايات اسلامى
اهمّيّت « صَمْت » ( سكوت ) در روايات اسلامى بازتاب بسيار گستردهاى دارد ، و نكتههاى دقيق و ظريفى دربارهء آن بيان شده ، و آثار و ثمرات آن با تعبيرات جالبى