مراقب قلبش در برابر غفلت ، و نفسش در برابر شهوت ، و عقلش در مقابل جهل باشد ، نام او در دفتر بيداران و آگاهان ثبت مىشود ، و آن كسى كه مراقب عملش از نفوذ هوا پرستى و دينش از نفوذ بدعت ، و مالش از آلودگى به حرام بوده باشد در زمرهء صالحان است . » « 1 »
5 - در حديث قدسى مىخوانيم خداوند مىفرمايد : « يا بُؤْساً لِلْقانِطِينَ مِنْ رَحْمَتى ، وَ يا بُؤْساً لِمَنْ عَصانى وَ لَمْ يُراقِبْنى ؛ بدا به حال كسانى كه از رحمت من مأيوس شوند ، و بدا با حال كسى كه نافرمانى من كند ، و مراقب ( حضور ) من نباشد . » « 2 »
6 - در يكى از خطب امير مؤمنان على عليه السلام آمده است : « فَرَحِمَاللَّهُ امْرَءً راقَبَرَبَّهُ وَ تَنَكَّبَ ذَنْبَهُ ، وَكابَرَ هَواهُ ، وَكَذَّبَ مُناهُ ؛ خدا رحمت كند كسى را كه ( در اعمال خويش ) مراقب پروردگارش باشد ، و از گناه بپرهيزد و با هواى نفس خويش مبارزه كند و آرزوهاى واهى را تكذيب نمايد . » « 3 »
7 - در نهج البلاغه نيز آمده است : « فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبادَ اللَّهِ تَقِيِّةَ ذى لُبٍّ شَغَلَ التَّفَكُّرُ قَلْبَهُ . . . وَ راقَبَ فى يَوْمِهِ غَدَهُ ؛ پس تقواى الهى پيشه كنيد اى بندگان خدا ، تقواى انديشمندى كه تفكر قلب او را به خود مشغول داشته . . . و امروز مراقب فردا ( ى قيامت ) خويش است . » « 4 »
آرى ! « مراقبت » از خويشتن يا پروردگار يا قيامت كه در اين روايات آمده همه به يك معنى است ؛ يعنى ، مراقب اعمال و اخلاق خويش بودن ، و نظارت دقيق بر آن داشتن ، و همه روز و در همه حال و در هر جا به كارهايى كه از وى سر مىزند ، توجّه كند .
كوتاه سخن اين كه : رهروان راه حق و سالكان طريق الى اللَّه بايد بعد از « مشارطه » ، يعنى عهد و پيمان بستن با خود و خداى خويش جهت اطاعت و بندگى حقّ و تهذيب نفس ، بطور مداوم مراقب خود باشند كه اين پيمان الهى شكسته نشود ، و درست همانند طلبكارى كه از همپيمانانش مطالبهء پرداخت ديون مىكند ، از نفس خويش مطالبهء وفاى به اين عهد الهى را بنمايد ؛ بديهى است هرگونه غفلت سبب عقب ماندگى و ضرر و زيان فاحش است ، همان گونه كه اگر انسان در مطالبات مادّىاش كوتاهى كند ، به آسانى سرمايههاى خود را از دست مىدهد ، بخصوص اين كه در برابر افرادى فريبكار و فرصت طلب قرار گيرد .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 67 ، صفحهء 68 .
( 2 ) . اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 67 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحهء 349 .
( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 83 ( خطبه غرّاء )