شَىءٍ رَقيباً ؛ و خداوند ناظر و مراقب هر چيزى است ! »
و در آيهء 14 سوره عَلَقْ مىخوانيم : « الَمْ يَعْلَمْ بِانَّ اللَّهَ يَرى ؛ آيا انسان نمىداند كه خداوند ( همهء اعمالش را ) مىبيند ؟ ! »
و در آيهء 21 سورهء سبا آمده است : « وَ رَبُّكَ عَلى كُلِّ شَىءٍ حَفيظٌ ؛ پروردگار تو نگهبان و مراقب هر چيز است . »
ولى سالكان راه خدا ، و رهروان راه دوست كه پيوسته در طريق تقوا و تهذيب نفوس گام بر مىدارند ، پيش از آن كه فرشتگان خداوند مراقب اعمال آنها باشند خودشان مراقب اعمالشان هستند .
و به تعبير ديگر ، اين مراقبت از درون مىجوشد ، نه از برون ؛ و به همين دليل ، تأثير آن ، بسيار زياد ، و نقش آن فوق العاده مهم است . البتّه توجّه به « مراقبت از برون » سبب مىشود كه پايههاى « مراقبت از درون » محكم گردد .
در حقيقت انسان در اين دنيا به كسى مىماند كه داراى گوهرهاى گرانبهايى است و از يك بازار آشفته مىگذرد ، و مىخواهد با آن بهترين متاعها را برى خود تهيّه كند در حالى كه اطرافش را دزدان و شيّادان گرفتهاند ، چنين كسى اگر لحظهاى از سرمايهء نفيس خويش غافل گردد ، آن را به غارت مىبرند ، و او مىماند و يك عالم اندوه و افسوس .
دقيقاً همين گونه است ، شياطين جنّ و انس در اين جهان انسان را احاطه كردهاند و هوا و هوسهاى درون او را به سوى خود مىخوانند ، اگر خويش را به خدا نسپارد و مراقب اعمال خويش نباشد سرمايهء ايمان و تقواى او به غارت مىرود و دست خالى از اين جهان به سراى ديگر منتقل خواهد شد .
در آيات قرآن و روايات اسلامى اشارات فراوانى نسبت به اين مرحله آمده است ؛ از جمله :
1 - در آيهء 14 سورهء علق مىخوانيم : « المْ يَعْلَمْ بِانَّ اللَّهَ يَرى ؛ آيا انسان نمىداند كه خدا او و اعمالش را مىبيند » كه هم اشاره به مراقبت پروردگار نسبت به اعمال انسان است ، و هم اين كه او بايد مراقب خويش باشد .
و در جاى ديگر خطاب به مؤمنان مىفرمايد : « يا ايُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٠