و نيز سفارش مراقبت از اعضاى خود را به نفس بنما ، كه اين نعمتهاى بزرگ الهى را در طريق معصيت او به كار نگيرد و اين مواهب عظيم را تنها وسيلهء طاعت او قرار دهد .
از بعضى از دعاهاى امام سجّاد عليه السلام در صحيفه سجّاديّه بر مىآيد كه آن بزرگوار نيز عنايت خاصّى به مسأله « مشارطه » داشتهاند .
در دعاى سى و يكم ، دعاى معروف توبه ، در پيشگاه خداوند عرض مىكند : « وَلَكَ يا رَبِّ شَرْطى الَّا اعُودَ فى مَكْرُوهِكَ ، وَ ضَمانى انْ لا ارْجِعَ فى مَذْمُومِكَ وَ عَهْدى انْ اهْجُرَ جَميْعَ معاصِيْكَ ؛ پروردگارا ! شرطى در پيشگاه تو كردهام كه به آنچه دوست ندارى ، باز نگردم ، و تضمين مىكنم به سراغ آنچه را تو مذمّت كردهاى نروم و عهد مىكنم كه از جميع گناهانت دورى گزينم . »
از آيات قرآن نيز استفاده مىشود كه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله دربارهء مسائل مهم با خدا عهد و پيمان داشتند كه آن نيز نوعى مشارطه است ، در آيهء 23 سورهء احزاب مىخوانيم : « مِنَ الْمُؤمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوااللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَّنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا ؛ در ميان مؤمنان مردانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بستهاند صادقانه ايستادهاند ، بعضى پيمان خود را به آخر بردند ( و در راه او شربت شهادت نوشيدند ) و بعضى ديگر در انتظارند و هرگز تبديل و تغييرى در عهد و پيمان خود ندادند ! « 1 » »
اين در حالى بود كه بعضى ديگر با خدا عهد مىبستند و شرط مىكردند و آن را مىشكستند . در همان سورهء احزاب ، در آيهء 15 ، چنين مىخوانيم : « وَلَقَدْ كانُوا عاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لايُوَلُّونَ الْادْبارَ وَ كانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا ؛ ( گروهى كه در جنگ احزاب مردم را به بازگشت از ميدان تشويق مىكردند ) پيش از آن با خدا عهد كرده بودند كه پشت به دشمن نكنند ، و عهد الهى مورد سؤال قرار خواهد گرفت ( و همگى در برابر آن مسؤولند ) ! »
در حديثى از امام امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « مَنْ لَمْ يَتَعاهَدْ النَّقْصُ مِنْ نَفْسِهِ غَلَبَ عَلَيْهِ الْهَوى ، وَ مَنْ كانَ فى نَقْصٍ فَالْمَوْتُ خَيرٌ لَهُ ؛ كسى كه بررسى نقصان نفس خويش نكند ، هواى نفس بر او چيره مىشود ؛ و كسى كه پيوسته در حال سقوط و نقصان
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 67 ، صفحهء 64 .