بسيار است .
در بعضى از آيات ، اين كار به خداوند نسبت داده شده است ؛ و در واقع مجازاتى است كه خداوند براى اين گونه افراد كه بر گناه اصرار مىورزند قرار داده است ؛ چرا كه وقتى اعمال زشتشان در نظرشان تزيين شود ، بيشتر به سراغ آن مىروند ، و خود را در دنيا و آخرت رسواتر و بدبختتر مىكنند ؛ مىفرمايد : « انَ الَّذينَ لايُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ اعْمالَهُمْ ؛ كسانى كه ايمان به آخرت ندارند ، اعمالشان را در نظرشان زينت مىدهيم . » « 1 » در جاى ديگر ، اين كار به شيطان نسبت داده شده ، چنان كه در آيهء 43 سورهء انعام دربارهء گروهى از كفّار لجوج و اندرز ناپذير ، مىفرمايد : « وَلِكنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ؛ ولى دلهاى آنها سخت و با قساوت شد و شيطان ، كارهايى را كه انجام مىدادند در نظرشان زينت داد . »
و گاه اين معنى به بتها نسبت داده شده ، مىفرمايد : « وَكَذلكَ زَيَّنَ لِكَثيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اوْلادِهِمْ شُرَ كاؤُهُمْ . . . ؛ اين گونه شركاى آنها ( بتها ) قتل فرزندانشان را در نظرشان جلوه دادند . . . ( زيرا كودكان خود را براى بتها قربانى مىكردند و افتخار مىنمودند ) . » « 2 »
و گاه - چنان كه در آيهء مورد بحث آمده - اين مطلب به صورت فعل مجهول ذكر شده ، مىفرمايد : « اين چنين براى اسرافكاران اعمالى را كه انجام مىدادند زينت داده شده . »
با كمى دقّت روشن مىشود كه اين تعبيرات هيچ گونه منافاتى با هم ندارند ، بلكه مكمّل يكديگرند ؛ گاه عامل زينت ، تكرار عمل است ، زيرا تكرار يك عمل زشت ، كم كم از قبح آن مىكاهد و به مرحلهاى مىرسد كه نسبت به آن بىتفاوت مىگردد ، و اگر باز ادامه يابد به صورت يك كار خوب در نظر صاحبش جلوه مىكند ، و همچون زنجيرى بر دست و پاى او مىافتد و اجازهء خروج از اين دام را به او نمىدهد ؛ و اين مطلبى است كه هر كس مىتواند با مطالعهء حال تبهكاران در زندگى خود ، آن را تجربه كند .
در موارد ديگرى ، وسوسههاى نفس از درون ، و وسوسههاى شيطان از برون عمل زشتى را در نظر انسان تزيين مىكند ، بى آن كه آن را تكرار كرده باشد . و كار به جاى
هامش
( 1 ) . سورهء نمل ، آيهء 4 .
( 2 ) . سورهء انعام ، آيهء 137 .