جائى كه تربيت خانوادگى ، ايمان و عقيده را دگرگون سازد چگونه ممكن است در اخلاق اثر نگذارد ؟
6 - همين امر سبب شده است كه مسألهء تربيت فرزندان به عنوان يكى از اساسىترين حقوق آنها بر پدر و مادر شمرده شود ؛ در حديث نبوى صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوالِدِ انْ يُحْسِنَ اسْمَهُ وَ يُحسِنَ ادَبَهُ ؛ حقّ فرزند بر پدر اين است كه نام نيكى بر او بگذارد و او را به خوبى تربيت كند » « 1 »
روشن است نامها آثار تلقينى بسيار مؤثّرى در روحيّهء فرزندان دارد ؛ نام شخصيّتهاى بزرگ و پيشگامان تقوا و فضيلت ، انسان را به آنها نزديك مىكند ، و نام سردمداران فجور و رذيلت ، انسان را به سوى آنها مىكشاند ؛ در اسلام حتّى از اين مسألهء ظريف روانى غفلت نشده و فصل مبسوطى دربارهء نامهاى خوب و نامهاى بد در كتب حديث آمده است . « 2 »
7 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : « ما نَحَلَ والِدٌ وَلَدَهُ افْضَلَ مِنْ ادَبٍ حَسَنٍ ؛ بهترين بخششى يا ميراثى كه پدر براى فرزندش مىگذارد ، همان ادب و تربيت نيك است . » « 3 »
8 - امام سجّاد علىّ بن الحسين عليه السلام در همين زمينهء تعبير رسائى فرموده است مىفرمايد : « وَانَّكَ مَسُؤُولٌ عَمَّا وَلِّيْتَهُ بِهِ مِنْ حُسْنِ الْادَبِ وَ الدَّلالَةِ عَلى رَبّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ الْمَعُونَة لَهُ عَلى طاعَتِهِ ؛ تو در برابر آنچه ولايتش بر عهدهء تو گذارده شده است ( از خانواده و فرزندان ) مسؤول هستى نسبت به تربيت نيكوى آنها و هدايت به سوى پروردگار و اعانت او بر اطاعتش . » « 4 »
9 - امير مؤمنان على عليه السلام در يكى از كلمات خود تعبيرى دارد كه نشان مىدهد كه خلق و خوى پدران ميراثى است كه به فرزندان مىرسد ؛ مىفرمايد : « خَيْرُ ما وَرَّثَ الْآباءُ الْابْناءَ الْادَبَ ؛ بهترين چيزى كه پدران براى فرزندان خود به ارث مىنهند ادب و تربيت
هامش
( 1 ) . كنز العمّال ، حديث 45192 .
( 2 ) . به كتاب وسائل الشّيعه ، جلد 15 ، صحفهء 122 تا 132 مراجعه شود .
( 3 ) . كنز العمّال ، حديث 45411 .
( 4 ) . بحار ، جلد 71 ، صحفهء 6 ( جوامع الحقوق ) .